{"id":2738,"date":"2026-08-01T15:09:22","date_gmt":"2026-08-01T13:09:22","guid":{"rendered":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/?p=2738"},"modified":"2026-10-17T19:58:16","modified_gmt":"2026-10-17T17:58:16","slug":"renesans-kolei-w-beskidzie-wyspowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2026\/08\/01\/renesans-kolei-w-beskidzie-wyspowym\/","title":{"rendered":"Renesans kolei w Beskidzie Wyspowym"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"
Estakada kolejowa w rejonie Chomranic, 27 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

O realnych problemach ma\u0142opolskich kolei pisa\u0142em ju\u017c pi\u0119\u0107 i dziewi\u0119\u0107 lat temu. A teraz, w 2026 roku, po zmodernizowaniu w latach 90. XX wieku i w I. dekadzie XXI wieku szlak\u00f3w dalekobie\u017cnych, w Polsce modernizowane i rozbudowywane s\u0105 linie regionalne oraz rewitalizowane nieczynne ju\u017c linie lokalne. Od kilku lat, zw\u0142aszcza w drugiej dekadzie XXI wieku, trwa \u201ema\u0142y renesans<\/a><\/strong>\u201d kolejnictwa, kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do dynamicznego odradzania si\u0119 pasa\u017cerskiego transportu kolejowego. Dodatkowo w 2026 roku, ustanowionym przez Sejm RP Rokiem Polskiej Kolei<\/a><\/strong> dla upami\u0119tnia 100-lecia powo\u0142ania 24 wrze\u015bnia 1926 r. przedsi\u0119biorstwa Polskie Koleje Pa\u0144stwowe (PKP), uko\u0144czono prace nad planem rozbudowy tras kolejowych, nazwanym Zintegrowana Sie\u0107 Kolejowa<\/a><\/strong> (je\u017celi chcesz wiedzie\u0107 wi\u0119cej, przeczytaj jak powstawa\u0142a ZSK<\/a><\/strong>).Oznacza to wzrost liczby pasa\u017cer\u00f3w oraz wprowadzanie szybkiego i komfortowego taboru. Du\u017ce inwestycje kolejowe realizowane s\u0105 przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (PLK) m.in. w ramach Krajowego Programu Odbudowy i Zwi\u0119kszania Odporno\u015bci. W tym procesie, tak\u017ce dzi\u0119ki \u015brodkom finansowym z Unii Europejskiej, znalaz\u0142 si\u0119 m.in. projekt odbudowy po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych w Beskidzie Wyspowym. Jest on realizowany pod ju\u017c historyczn\u0105, ale wci\u0105\u017c u\u017cywan\u0105 nazw\u0105, jako tzw. projekt \u201ePod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Piekie\u0142ko<\/a><\/strong>\u201d, kt\u00f3rego koszt szacowany jest na ok. 17 mld z\u0142. Dlatego od kilku miesi\u0119cy w mediach internetowych pojawiaj\u0105 si\u0119 kolejne publikacje na temat realizacji du\u017cego przedsi\u0119wzi\u0119cia kolejowego w powiecie limanowskim, np. \u201eRuszy\u0142a maszyna: Jadwiga rozpocz\u0119\u0142a dr\u0105\u017cenie najd\u0142u\u017cszego tunelu kolejowego w Polsce<\/a><\/em><\/strong>\u201d, \u201ePoci\u0105gi pojad\u0105 przez sam \u015brodek g\u00f3r. Tarcza przebi\u0142a najd\u0142u\u017cszy tunel kolejowy w Polsce<\/a><\/em><\/strong>\u201d<\/em>, \u201eSze\u015b\u0107 tuneli na 13 km trasy. Rusza przetarg na kluczowy odcinek pot\u0119\u017cnej inwestycji<\/a><\/em><\/strong>\u201d, \u201eBuduj\u0105 lini\u0119 Pod\u0142\u0119\u017ce-Piekie\u0142ko w osuwiskowym K\u0142odnem\u2026<\/a><\/em><\/strong>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

O kolei po kolei<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Parafrazuj\u0105c Cypriana Kamila Norwida (1821-1883) mo\u017cna napisa\u0107:
Aby mierzy\u0107 kolej<\/strong> przysz\u0142\u0105, Trzeba wiedzie\u0107, sk\u0105d si\u0119 wysz\u0142o<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Historia budowy austriackiej pa\u0144stwowej Galicyjskiej Kolei Transwersalnej jest do\u015b\u0107 powszechnie znana, zw\u0142aszcza tym kt\u00f3rzy interesuj\u0105 si\u0119 histori\u0105 Kr\u00f3lestwa Galicji i Lodomerii, a szczeg\u00f3lnie mi\u0142o\u015bnikom kolejnictwa [1]<\/a>. Warto jednak przypomnie\u0107, \u017ce 16 grudnia 1884 roku, po dw\u00f3ch latach budowy, otwarto jej odcinek z Chab\u00f3wki do Nowego S\u0105cza. Zosta\u0142 on poprowadzony wzd\u0142u\u017c trzech dolin rzecznych: Raby, \u0141ososiny i Dunajca oraz w poprzek wielu pomniejszych potok\u00f3w. Dzisiaj trudno przeceni\u0107 znaczenie tego przedsi\u0119wzi\u0119cia w rozwoju ekonomicznym, spo\u0142ecznym i kulturowym regionu dawnej Galicji. Przez sto lat oko\u0142o 75-kilometrowa linia kolejowa nr 104 (LK 104) rozwija\u0142a si\u0119 i funkcjonowa\u0142a jako wa\u017cna o\u015b komunikacyjna dla transportu towarowego oraz dla pracownik\u00f3w, uczni\u00f3w [2]<\/a> i innych podr\u00f3\u017cnych. By\u0142a to linia drugorz\u0119dna, normalnotorowa, jednotorowa, niezelektryfikowana o znaczeniu pa\u0144stwowym i pr\u0119dko\u015bci konstrukcyjnej V = 80 km\/h.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u0142 wieku temu, w latach 1975-1977, wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Warszawy ekspresem \u201eTatry\u201d, relacji Warszawa \u2013 Zakopane\/Krynica, wysiada\u0142em bezpo\u015brednio na dworcu w Limanowej. Jednak pod koniec XX wieku znaczenie linii kolejowej Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmniejsza\u0107. Nast\u0119powa\u0142o to zw\u0142aszcza z powodu jej wyeksploatowania oraz konkurencji transportu samochodowego, ale tak\u017ce jako konsekwencja polityki transportowej oraz niedostatku \u015brodk\u00f3w finansowych na modernizacj\u0119 infrastruktury kolejowej [3]<\/a>. Z uwagi na brak zapewnionej widoczno\u015bci na przejazdach oraz uszkodzone urz\u0105dzenia Samoczynnej Sygnalizacji Przejazdowej (SSP) oraz z\u0142y stan nawierzchni, maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107 wynosi\u0142a ju\u017c tylko 30 km\/h, z lokalnymi ograniczeniami do 20 km\/h. W maju 1990 roku poci\u0105gi trakcji parowej w ko\u0144cu przesta\u0142y regularnie kursowa\u0107. Na prze\u0142omie XX i XXI wieku mi\u0142o\u015bnicy kolei zabiegali o utrzymanie nieregularnego ruchu turystycznego w postaci tzw. specjalnego \u201epoci\u0105gu retro\u201d. Ale po oko\u0142o dwudziestu latach i ta forma transportu zosta\u0142a zlikwidowana. W sierpniu 2021 roku przejecha\u0142em ostatni raz poci\u0105giem na malowniczej trasie Nowy S\u0105cz \u2013 Chab\u00f3wka i z powrotem do Nowego S\u0105cza. By\u0142o to wydarzenie zrealizowane przez Nowos\u0105deckie Stowarzyszenie Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kolei w ramach projektu \u201eMa\u0142opolskie Szlaki Turystyki Kolejowej\u201d. Wspomnia\u0142em o tym na stronie domowej<\/a><\/strong> w formie wpisu pt. Transwersalnym retro ku kolejowemu \u201eoknu na \u015bwiat\u201d<\/a><\/em><\/strong>. Dzisiaj, istniej\u0105c\u0105 jeszcze cz\u0119\u015b\u0107 infrastruktury starej linii kolejowej pokrywa ziele\u0144.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Stan infrastruktury kolejowej w \u0141ososinie G\u00f3rnej, 27 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Koncepcje budowy \u201eg\u00f3rskiej\u201d linii kolejowej \u201ePod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Piekie\u0142ko\u201d, kt\u00f3ra ma m.in. zapewni\u0107 szybsze po\u0142\u0105czenie z Krakowa do Nowego S\u0105cza, zacz\u0119to tworzy\u0107 ju\u017c pod koniec lat 90. XX wieku, ale dopiero dziesi\u0119\u0107 lat temu podj\u0119to decyzj\u0119 o jej budowie. Przedstawi\u0142em te koncepcje w dwumiesi\u0119czniku \u201eEcho Limanowskie\u201d w artykule pt. Kolejowa fatamorgana, czy jednak kolejowe \u201eokno na \u015bwiat\u201d<\/em> [4]<\/a>. Ju\u017c wiemy, \u017ce plany budowy \u201eszybkiej kolei\u201d to nie s\u0105 szybkie przedsi\u0119wzi\u0119cia. Wymagaj\u0105 one opracowania niekiedy wariantowych koncepcji, przeprowadzenia wielu bada\u0144 przedprojektowych oraz analiz i ocen \u015brodowiskowych, a tak\u017ce wykonania obszernych projekt\u00f3w technicznych i szczeg\u00f3\u0142owych preliminarzy finansowania inwestycji. Strategiczny projekt \u201ePod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Piekie\u0142ko\u201d w wariancie 1A obejmuje budow\u0119 ok. 58 km nowej linii kolejowej: nr 622 \u0142\u0105cz\u0105cej docelowo posterunek odga\u0142\u0119\u017any (podg.) W\u0119grzce Wielkie \u2013 Szczyrzyc \u2013 Tymbark i nr 623 podg. Fornale (Kasina Wielka) \u2013 Szczyrzyc (jest to najtrudniejszy technicznie fragment \u201epiekielnej\u201d trasy, gdzie na zaledwie 13 km tor\u00f3w zak\u0142ada si\u0119 wybudowanie a\u017c 6 tuneli o d\u0142ugo\u015bci od 320 m do 930 m – w sumie przesz\u0142o 3,6 kilometra oraz liczne estakady, wiadukty i mosty o wysoko\u015bci do 35 m nad poziomem terenu) oraz gruntown\u0105 modernizacj\u0119 i rozbudow\u0119 LK 104 Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz, polegaj\u0105c\u0105 na przebudowie tor\u00f3w i budowie tuneli oraz wykonaniu nowej infrastruktury kolejowej.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Zakres prac budowlanych i modernizacyjnych oraz ich harmonogram w projekcie \u201ePod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Piekie\u0142ko\u201d<\/strong> [5]<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Zakres prac budowlanych w ramach modernizacji linii kolejowej nr 104 Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz<\/strong> (podleze-piekielko.pl\/o-inwestycji\/<\/a>)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jednotorowa linia kolejowa, po modernizacji zostanie odbudowana i w ca\u0142o\u015bci zelektryfikowana, co znacz\u0105co skr\u00f3ci czas podr\u00f3\u017cy i zwi\u0119kszy jej przepustowo\u015b\u0107. Najszybsze poci\u0105gi pokonaj\u0105 tras\u0119 Krak\u00f3w \u2013 Nowy S\u0105cz w oko\u0142o 60 minut. Osi\u0105gni\u0119cie takich parametr\u00f3w b\u0119dzie mo\u017cliwe dzi\u0119ki dostosowaniu infrastruktury do pr\u0119dko\u015bci poci\u0105g\u00f3w pasa\u017cerskich z taborem klasycznym si\u0119gaj\u0105cych miejscami Vpmax<\/sub> =160 km\/h. Pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna dla poci\u0105g\u00f3w towarowych wyniesie Vtmax<\/sub> = 120 km\/h (w tunelu 100 km\/h). Trasa od stacji Chab\u00f3wka do stacji Nowy S\u0105cz na potrzeby analiz bran\u017cowych zosta\u0142a podzielona na pi\u0119\u0107 odcink\u00f3w: A<\/strong> – Chab\u00f3wka \u2013 podg. Fornale, w tym stacje Rabka Zaryte, Mszana Dolna i podg. Fornale; B<\/strong> – podg. Fornale \u2013 Tymbark; C – Tymbark \u2013 Limanowa, w tym stacje Tymbark i Limanowa; D – Limanowa \u2013 bocznica Kl\u0119czany, w tym stacja M\u0119cina<\/strong>; E – bocznica Kl\u0119czany \u2013 Nowy S\u0105cz, w tym stacja Marcinkowice. Przez osiem lat trwa\u0142y prace projektowe, wykupywano grunty i organizowano przetargi na poszczeg\u00f3lne zadania inwestycyjne. Dotychczasowy szlak, w wi\u0119kszo\u015bci niezelektryfikowany, jest obecnie budowany na nowo, cz\u0119\u015bciowo w nowym przebiegu. Z uwagi na wyeksploatowanie istniej\u0105cej infrastruktury planuje si\u0119 jej demonta\u017c oraz rozbi\u00f3rk\u0119 element\u00f3w ma\u0142ej architektury. Przewidziano te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 dobudowania w przysz\u0142o\u015bci drugiego toru, na kt\u00f3ry ju\u017c jest cz\u0119\u015bciowo przygotowana rezerwa terenu. Kalendarium decyzji i prac w sprawie tzw. linii magistralnej \u201ePod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Piekie\u0142ko\u201d mo\u017cna przedstawi\u0107 w formie tabeli.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Prace projektowe i realizacja przedsi\u0119wzi\u0119cia musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 liczne przepisy prawne, w tym m.in. Prawo budowlane<\/em>, Prawo geologiczne i g\u00f3rnicze, Prawo ochrony \u015brodowiska<\/em>, ustaw\u0119 o udost\u0119pnianiu informacji o \u015brodowisku i jego ochronie, udziale spo\u0142ecze\u0144stwa w ochronie \u015brodowiska oraz o ocenach oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko<\/em> [6]<\/a>, a tak\u017ce liczne decyzje administracyjne.<\/p>\n\n\n\n

Kolejowa Limanowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pisz\u0105c o budowie linii kolejowej nr 104 na odcinku Limanowa \u2013 Kl\u0119czany mo\u017cna podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest to du\u017ca i jedna z trudniejszych technicznie inwestycji infrastrukturalnych w Polsce. G\u0142\u00f3wne problemy i wyzwania zwi\u0105zane z tym przedsi\u0119wzi\u0119ciem obejmuj\u0105 trudny topograficznie i geologicznie teren oraz budow\u0119 tuneli. Trasa przebiega przez obszary g\u00f3rskie, co wymaga budowy wielu obiekt\u00f3w in\u017cynieryjnych, takich jak: tunele kolejowe, a tak\u017ce estakady i wiadukty oraz liczne mosty i przepusty.<\/p>\n\n\n\n

W samej Limanowej powstaje ca\u0142kiem nowa infrastruktura kolejowa, w tym nowoczesne perony, kt\u00f3re zapewni\u0105 wygodny dost\u0119p do poci\u0105g\u00f3w. B\u0119d\u0105 one w pe\u0142ni dostosowane do potrzeb os\u00f3b o ograniczonej mobilno\u015bci. Podr\u00f3\u017cni zyskaj\u0105 estetyczne wiaty, \u0142awki, o\u015bwietlenie oraz monitoring i lepsz\u0105 informacj\u0119 pasa\u017cersk\u0105. Budowa ekran\u00f3w akustycznych oraz nowoczesnych torowisk ograniczy ha\u0142as i drgania, chroni\u0105c tereny przyleg\u0142e.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Stacja kolejowa w Limanowej, w budowie, 3 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Budowa ekran\u00f3w akustycznych w Limanowej, 3 maja 2026<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Rewitalizacja linii kolejowej, podobnie jak inne liniowe przedsi\u0119wzi\u0119cia komunikacyjne (autostrady, drogi ekspresowe, kana\u0142y \u017ceglugowe\u2026) \u0142\u0105czy, w tym przypadku miasto Limanowa z Nowym S\u0105czem, Zakopanem, Krakowem\u2026, ale te\u017c i dzieli infrastruktur\u0119 miasta i komunikacj\u0119 lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. W XIX wieku kolej transwersalna by\u0142a praktycznie \u201ekolej\u0105 obwodow\u0105\u201d. U\u017cywaj\u0105c regionalizmu (pochodz\u0105cego z j\u0119zyka niemieckiego die Strecke<\/em>), nad tzw. sztrek\u0105 znajdowa\u0142a si\u0119 znikoma cz\u0119\u015b\u0107 miasta. Dzisiaj stanowi ona oko\u0142o \u00bc mieszka\u0144c\u00f3w miasta. To co dzieje si\u0119 od kilkunastu miesi\u0119cy w Limanowej widz\u0105 zw\u0142aszcza mieszka\u0144cy p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci miasta, przemieszczaj\u0105cy si\u0119 np. ulicami Ceglarska, Kolejowa czy Polna, bo teren budowy nie jest szczelnie ogrodzony. Sytuacja zmieni si\u0119 zasadniczo, gdy zostan\u0105 zamontowane ekrany przeciwha\u0142asowe.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Widok w kierunku centrum miasta z poziomu torowiska, 3 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Budowa ul. \u0179r\u00f3dlanej pod wiaduktem kolejowym, 3 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Realizacja projektu kolejowego powoduje m.in. zmian\u0119 uk\u0142adu komunikacji drogowej. W ramach modernizacji linii kolejowej w granicach miasta Limanowa zlikwidowane zostan\u0105 wszystkie tradycyjne jednopoziomowe przejazdy kolejowe. Bezkolizyjne dwupoziomowe skrzy\u017cowania zast\u0105pi\u0105 kilkana\u015bcie dawnych przejazd\u00f3w kolejowo-drogowych, co zwi\u0119kszy bezpiecze\u0144stwo zar\u00f3wno kierowc\u00f3w, jak i pasa\u017cer\u00f3w kolei. Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w wszelkie informacje o czasowym zamkni\u0119ciu ulic, wyznaczeniu objazd\u00f3w oraz zmianie organizacji ruchu w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Limanowej s\u0105 wa\u017cnymi komunikatami dla mieszka\u0144c\u00f3w. Jednak d\u0142ugotrwa\u0142e skutki spowoduje trwa\u0142e wy\u0142\u0105czenie ci\u0105g\u0142o\u015bci ruchu na niekt\u00f3rych ulicach. Poniewa\u017c nie dotar\u0142em do wiarygodnych danych, a jedynie prawdopodobnych rozwi\u0105za\u0144, wi\u0119c mog\u0119 napisa\u0107, \u017ce chyba<\/strong> nad ulicami Bednarzy, Zar\u0119bki, Tarnowska, Willowa, Graniczna i Ceglarska ma by\u0107 zbudowana estakada, a poci\u0105gi pojad\u0105 nad nimi do tunelu. W ulicy L. \u017bu\u0142awskiego pod torami zbudowano jedynie przej\u015bcie pieszo-rowerowe. Ulice S\u0142oneczna i Kolejowa maj\u0105 by\u0107 docelowo zamkni\u0119te, a ruch samochodowy z ich rejonu i z Osiedla Nad Torem b\u0119dzie kierowany ul. I. Paderewskiego pod wiaduktem kolejowym do ul. J. Pi\u0142sudskiego. Zosta\u0142a ju\u017c zamkni\u0119ta ul. Le\u015bna, z kt\u00f3rej docelowo b\u0119dzie bezkolizyjny (pod wiaduktem kolejowym) dojazd ulic\u0105 \u0179r\u00f3dlan\u0105 do ulicy Targowej i dalej do ul. M. Kopernika. Z zamkni\u0119tej ulicy Polnej, przez ul. \u0141\u0105kow\u0105 i Gajow\u0105 pod wiaduktem b\u0119dzie mo\u017cna dojecha\u0107 do ul. Matki Boskiej Bolesnej.<\/p>\n\n\n\n

W stron\u0119 Nowego S\u0105cza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Projekt zagospodarowania terenu LK 104 na odcinku D obejmuje powiat limanowski i nowos\u0105decki: gmin\u0119 Limanowa i Che\u0142miec, a prace projektowe dotycz\u0105 1111 dzia\u0142ek ewidencyjnych. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Limanowej, z obszaru zurbanizowanego i przekszta\u0142conego antropogenicznie, w kierunku Marcinkowic zmieniaj\u0105 si\u0119 uwarunkowania \u015brodowiskowe. Projektowany odcinek linii kolejowej przecina na swojej d\u0142ugo\u015bci mozaik\u0119 teren\u00f3w z zabudow\u0105 mieszkaniow\u0105 miejscowo\u015bci Mordarka, Pisarzowa, M\u0119cina, K\u0142odne, Chomranice i Kl\u0119czany wraz z przylegaj\u0105cymi do nich \u0142\u0105kami, pastwiskami i polami uprawnymi. Na analizowanym odcinku nie ma teren\u00f3w o charakterze zabudowy typowo miejskiej. Na niewielkich odcinkach linia przecina i\/lub przebiega wzd\u0142u\u017c ma\u0142ych prywatnych kompleks\u00f3w le\u015bnych. Przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u0142at\u00f3w le\u015bnych po\u0142o\u017cona jest w dolinach niewielkich ciek\u00f3w wodnych. Najwa\u017cniejsze przecinane przez inwestycj\u0119 na odcinku D cieki to potoki: Mordarka, Li\u015bnik, Smolnik, Podg\u00f3rski, Rolny, Bukowiec, K\u0142odnianka (K\u0142odzianka), Chomranicki i Che\u0142mski. Najistotniejszym z nich jest potok Smolnik, lewobrze\u017cny dop\u0142yw Dunajca. Inwestycja nie przecina \u017cadnych istotnych jezior ani zbiornik\u00f3w wodnych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Przyk\u0142ady zagospodarowania terenu w s\u0105siedztwie odbudowywanej linii kolejowej, 27 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na rozpatrywanym odcinku linii po modernizacji znajdowa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 trzy punkty obs\u0142ugi podr\u00f3\u017cnych – stacja M\u0119cina oraz przystanki osobowe: Mordarka i Chomranice. W ramach prac w M\u0119cinie i okolicach powstaj\u0105 nowe wiadukty drogowe (np. w rejonie ul. Bia\u0142odworskiej i Szczepie\u0144ca) oraz przeprawy mostowe. Zbudowano m.in. dwa mosty kolejowe (km 54+837 w Mordarce i km 58+077 w Chomranicach). Przebudowywany jest uk\u0142ad komunikacyjny, powstaj\u0105 drogi technologiczne i dojazdowe, kt\u00f3re usprawni\u0105 lokalny ruch.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Mapa pogl\u0105dowa rozmieszczenia obiekt\u00f3w w ci\u0105gu LK104 na odc. D<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Planowane przedsi\u0119wzi\u0119cie jest realizowane w cz\u0119\u015bci na obszarze dotychczas wykorzystywanym jako tereny linii kolejowej. Wytyczenie nowego \u015bladu tor\u00f3w w trudnym terenie g\u00f3rskim wymusi\u0142o jednak przejmowanie prywatnych dzia\u0142ek oraz wyburzenia niekt\u00f3rych dom\u00f3w i budynk\u00f3w gospodarczych. Zaj\u0119cie nowego terenu wynika g\u0142\u00f3wnie z konieczno\u015bci poprowadzenia linii kolejowej wraz z niezb\u0119dn\u0105 infrastruktur\u0105 w nowym przebiegu, przebudowy istniej\u0105cej i budowy nowej infrastruktury, w tym m.in. przebudowy uk\u0142ad\u00f3w drogowych, sieci wodoci\u0105gowych, kanalizacyjnych i gazowych.<\/p>\n\n\n\n

Na analizowanym odcinku zinwentaryzowano 27 przejazd\u00f3w kolejowo-drogowych o r\u00f3\u017cnych kategoriach: 1 C (przejazdy niestrze\u017cone z ruchem kierowanym przez samoczynne systemy przejazdowe wyposa\u017cone tylko w sygnalizacj\u0119 \u015bwietln\u0105 – bez rogatek), 21 D (przejazdy niestrze\u017cone bez automatycznych system\u00f3w ostrzegawczych – o zbli\u017caniu si\u0119 poci\u0105gu informuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie znaki drogowe, np. znak STOP, Krzy\u017c \u015bwi\u0119tego Andrzeja oraz odpowiednia widoczno\u015b\u0107 na trasie) i 5 F (przejazdy i przej\u015bcia zlokalizowane na drogach wewn\u0119trznych – u\u017cytku niepublicznego, s\u0105 one zazwyczaj zamykane na sta\u0142e za pomoc\u0105 rogatek, kt\u00f3re otwieraj\u0105 sami u\u017cytkownicy przed przejechaniem), a tak\u017ce wiadukt kolejowy i 5 most\u00f3w. Obiekty istniej\u0105ce na starotorzu w liczbie 38, g\u0142\u00f3wnie przepusty kolejowe, s\u0105 przeznaczone do remontu lub do likwidacji. W ramach odcinka D przewidziane s\u0105 do rozbi\u00f3rki 33 obiekty kubaturowe zlokalizowane poza terenem kolejowym i nie podlegaj\u0105ce ochronie konserwatorskiej, w tym 24 budynki mieszkalne.<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u015awiate\u0142ko\u201d w tunelu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tu\u017c za wschodni\u0105 granic\u0105 miasta Limanowa pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy problem – konieczno\u015b\u0107 pokonania przez kolej wzniesienia. Tunel kolejowy T10 pod Pisarzow\u0105 \u0142\u0105cz\u0105cy Mordark\u0119 i M\u0119cin\u0119 przebiega pod wzniesieniem w Beskidzie Wyspowym, kt\u00f3re oficjalnie w dokumentacji i potocznie okre\u015blane jest jako wzg\u00f3rze Pisarzowa.<\/strong> Na odcinku D LK 104 km proj. ok. 50+060 – 53+810 zaprojektowano poprowadzenie linii w tunelu o d\u0142ugo\u015bci ok. 3750 m (od pocz\u0105tku do ko\u0144ca stropu), a jego maksymalna g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 wynosi oko\u0142o 120 metr\u00f3w pod powierzchni\u0105 terenu. W konsekwencjiprzystanki kolejowe Pisarzowa i M\u0119cina Podg\u00f3rze oraz M\u0119cina (w dawnej lokalizacji) zosta\u0142y rozebrane. Do dr\u0105\u017cenia wykorzystano maszyny TBM \u201eJadwiga\u201d i TBM \u201eKinga\u201d, kt\u00f3re mia\u0142y na zadanie wydr\u0105\u017cenie tunelu dwunawowego sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z nawy g\u0142\u00f3wnej (kolejowej) i nawy ewakuacyjnej.<\/p>\n\n\n\n

Nie zamierzam wchodzi\u0107 w do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cone szczeg\u00f3\u0142y technologiczne dr\u0105\u017cenia tuneli za pomoc\u0105 tarcz TBM, ale kilka danych warto poda\u0107. Maszyny EPB TBM (ang. Earth Pressure Balance Tunnel Boring Machine<\/em>) to rodzaj maszyny dr\u0105\u017c\u0105cej, kt\u00f3ra wykorzystuje wydobyty urobek do zr\u00f3wnowa\u017cenia ci\u015bnienia g\u00f3rotworu. Jest to najpopularniejsza technologia w Polsce, powszechnie u\u017cywana do budowy tuneli w gruntach takich jak i\u0142y, gliny, piaski i grunty zawodnione. Maszyna dr\u0105\u017c\u0105ca tunel (TBM, tunelownica) to rodzaj ogromnego kombajnu urabiaj\u0105cego grunt przy pomocy obrotowego czo\u0142a, wyposa\u017conego w stalowe z\u0119by, kt\u00f3ry r\u00f3wnocze\u015bnie wybiera ziemi\u0119 i montuje betonowe \u015bciany tunelu. Na zapleczu ci\u0119\u017ckie maszyny i wspomagaj\u0105ca je kolej przemys\u0142owa usuwaj\u0105 wydobyty urobek, a w przeciwnym kierunku transportuj\u0105 betonowe fragmenty \u015bcian tunelu, kt\u00f3re powstaj\u0105 non stop<\/em> w zlokalizowanej po s\u0105siedzku hali prefabrykacji. Ca\u0142\u0105 operacj\u0119 dr\u0105\u017cenia tunelu kolejowego zaplanowano na ok. 10 miesi\u0119cy nieustaj\u0105cej pracy tarczy \u201eJadwiga\u201d (model maszyny ZTE 10960), kt\u00f3ra wa\u017cy ponad 2,5 tys. toni ma ok. 85 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, a jej \u015brednica wynosi niemal 11 metr\u00f3w. W tym czasie zu\u017cyto ok. 47 tys. m3<\/sup> wysokowytrzyma\u0142ego betonu konstrukcyjnego klasy C40\/50 (charakteryzuj\u0105cego si\u0119 bardzo wysok\u0105 no\u015bno\u015bci\u0105 i odporno\u015bci\u0105, stosowanego w wymagaj\u0105cych projektach, takich jak wie\u017cowce, tunele, konstrukcje hydrotechniczne i filary most\u00f3w) oraz zainstalowano 1848 pier\u015bcieni obudowy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Elementy tunelu kolejowego T10: portal wschodni w M\u0119cinie, gdzie rozpocz\u0119to dr\u0105\u017cenie tuneli; wn\u0119trze tunelu g\u0142\u00f3wnego; cz\u0119\u015b\u0107 maszyny TBM \u201eJadwiga\u201d na portalu zachodnim w Mordarce, 27 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Prace konstrukcyjne na portalu zachodnim tunelu T10: z lewej – wylot tunelu ewakuacyjnego, z prawej wylot tunelu g\u0142\u00f3wnego, 27 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tunel ewakuacyjny jest mniejszy. Co prawda, jego d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi 3772 metry, ale \u015brednica \u201etylko\u201d ok. 4,8 metra. To jest troch\u0119 inne rozwi\u0105zanie in\u017cynierskie, na kt\u00f3re zu\u017cyto ok. 13 tys. m3<\/sup> betonu i 3088 pier\u015bcieni. Wydr\u0105\u017cono go za pomoc\u0105 tarczy \u201eKinga\u201d (model ZTE 4800), kt\u00f3ra wa\u017cy 600 ton i ma d\u0142ugo\u015b\u0107 ok. 163 metry. W przypadku dr\u0105\u017cenia obu tuneli gwarantem sukcesu by\u0142 precyzyjny monitoring geodezyjny, kt\u00f3ry pomaga\u0142 wytycza\u0107 tras\u0119 TBM.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce dr\u0105\u017cenie tuneli maszynami TBM wymaga\u0142o zbudowania sporego zaplecza technicznego. Obejmowa\u0142o ono m.in. zak\u0142ad produkcji prefabrykat\u00f3w (pier\u015bcieni), kolej w\u0105skotorow\u0105 na potrzeby tunelu ewakuacyjnego oraz dwa zbiorniki retencyjne, o pojemno\u015bci 800 m3<\/sup> ka\u017cdy, na wod\u0119 dla maszyn TBM w celu ich ch\u0142odzenia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Widok zaplecza technicznego budowy tuneli na portalu wschodnim w M\u0119cinie, 12 grudnia 2025 r.<\/strong> (fot. Budimex \u2013 G\u00fclermak 5<\/sup>)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Po przebiciu najd\u0142u\u017cszego tunelu kolejowego w Polsce, kolejnymi etapami inwestycji jest wykonanie po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy oboma tunelami oraz rozpocz\u0119cie rob\u00f3t wyko\u0144czeniowych obejmuj\u0105cych instalacj\u0119 wyposa\u017cenia i system\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re przygotuj\u0105 obiekt do ruchu poci\u0105g\u00f3w. Podczas mojej wizyty na terenie budowy w maju 2026 roku wykonywane by\u0142y przewi\u0105zki – \u0142\u0105czniki pomi\u0119dzy tunelem g\u0142\u00f3wnym i ewakuacyjnym. Og\u00f3\u0142em ma by\u0107 siedem przej\u015b\u0107 poprzecznych. Zaplanowano te\u017c pomi\u0119dzy tunelami dwa pomieszczenia techniczne (wys. wew. 3,45 m, szer. wew. 3,00 m).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Prace monta\u017cowe przy budowie \u0142\u0105cznik\u00f3w pomi\u0119dzy tunelem g\u0142\u00f3wnym i ewakuacyjnym, 27 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W sumie, w ramach najwi\u0119kszej inwestycji PKP PLK na po\u0142udniu Polski powstanie 20 podobnych budowli. Poci\u0105gi b\u0119d\u0105 kursowa\u0107 w 16 z nich, o \u0142\u0105cznej d\u0142ugo\u015bci niemal 21 km. Pozosta\u0142e 4 to b\u0119d\u0105 tunele ewakuacyjne, a ich d\u0142ugo\u015b\u0107 osi\u0105gnie ok. 10 km.<\/p>\n\n\n\n

Modernizacja odcinka D Limanowa \u2013 bocznica Kl\u0119czany realizowana jest przez konsorcjum firm w sk\u0142adzie Budimex S.A.\/G\u00fclermak A\u011fir Sanayi In\u015faat ve Taahh\u00fct A.\u015e.\/G\u00fclermak Sp. z o.o., a jej koszt to przesz\u0142o 1,9 mld z\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\u015arodowiskowe uwarunkowania projektu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budowa linii kolejowej, w tym bezkolizyjnych skrzy\u017cowa\u0144 tor\u00f3w z drogami, szczeg\u00f3lnie w terenie urozmaiconym topograficznie, czyli g\u00f3rzystym, wymaga wykonania wielu skarp, nasyp\u00f3w i umocnie\u0144 stabilizuj\u0105cych grunt. Zw\u0142aszcza gdy budowa geologiczna ma struktur\u0119 mocno uwarstwion\u0105. Linia kolejowa nr 104 przebiega na obszarze p\u0142aszczowiny magurskiej w Karpatach Zewn\u0119trznych (Beskidach). G\u00f3rzysty i osuwiskowy teren charakteryzuj\u0105cy si\u0119 fliszow\u0105 struktur\u0105 geologiczn\u0105 wymaga specjalnych rozwi\u0105za\u0144 technicznych, starannego zabezpieczenia stabilno\u015bci gruntu i zaawansowanego monitoringu prac. Dlatego bardzo wa\u017cne jest bezpiecze\u0144stwo teraz prowadzonych rob\u00f3t oraz w przysz\u0142o\u015bci eksploatacji szlaku kolejowego, czyli trwa\u0142o\u015bci i niezawodno\u015bci tworzonej infrastruktury. Projekt obejmuje wykonanie licznych wzmocnie\u0144: \u0142\u0105cznie 1200 m mur\u00f3w oporowych (w tym najd\u0142u\u017cszy o d\u0142. 311 m), 24 skarpy (powierzchnia ca\u0142kowita skarp do umocnienia 55 700 m2<\/sup>) oraz 19 777 sztuk gwo\u017adzi i 2280 sztuk dren\u00f3w wg\u0142\u0119bnych.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z rozwi\u0105za\u0144 geotechnicznych jest \u015bcianka z pali wierconych (cz\u0119sto nazywana palisad\u0105) – rodzaj obudowy wykopu, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z szeregu pionowych \u017celbetowych cylindr\u00f3w (pali) umieszczonych jeden obok drugiego. Palisady z pali wierconych stosuje si\u0119 cz\u0119sto, aby zabezpieczy\u0107 g\u0142\u0119bokie wykopy w g\u0119stej zabudowie miejskiej, poniewa\u017c generuj\u0105 ma\u0142e drgania i nie naruszaj\u0105 s\u0105siednich konstrukcji. Wygl\u0105d takiej \u015bciany zale\u017cy od sposobu rozmieszczenia pali i metody ich wykonania. W przypadku \u015bcianki stycznej (stykowej) pale s\u0105 wiercone tak, \u017ce ich kraw\u0119dzie niemal si\u0119 dotykaj\u0105, ale nie nachodz\u0105 na siebie. Z zewn\u0105trz wida\u0107 charakterystyczny, pofalowany (przegubowy) wz\u00f3r betonu surowego z widocznymi pionowymi liniami styku mi\u0119dzy kolejnymi, okr\u0105g\u0142ymi s\u0142upami z wyra\u017an\u0105 faktur\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z metody wiercenia. W fazie budowy widoczne s\u0105 wystaj\u0105ce z g\u00f3ry pr\u0119ty zbrojeniowe, kt\u00f3re s\u0105 p\u00f3\u017aniej zatapiane w tzw. oczepie \u2013 betonowej belce spinaj\u0105cej wszystkie pale w jedn\u0105 konstrukcj\u0119.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Przyk\u0142ad palisady i odwodnienia terenu wzd\u0142u\u017c wykopu ulicy Targowej w Limanowej, 3 maja 2026 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Analizy \u015brodowiskowe (raporty OO\u015a) oraz decyzje o \u015brodowiskowych uwarunkowaniach (Do\u015aU) realizacji przedsi\u0119wzi\u0119cia to obszerne i bogate w tre\u015b\u0107 dokumenty. Trudno jest wi\u0119c je zwi\u0119\u017ale przedstawi\u0107. Warto jednak doda\u0107, \u017ce Do\u015aU Regionalnego Dyrektora Ochrony \u015arodowiska w Krakowie z dnia 15 lipca 2022 r. zawiera m.in. obowi\u0105zek przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie dotrzymania standard\u00f3w jako\u015bci \u015brodowiska dla ochrony teren\u00f3w zabudowy mieszkaniowej przed ha\u0142asem, po up\u0142ywie jednego roku od dnia oddania obiektu do u\u017cytkowania i przedstawi\u0107 j\u0105 w terminie 18 miesi\u0119cy od dnia oddania obiektu do u\u017cytkowania do organu ochrony \u015brodowiska w\u0142a\u015bciwego do utworzenia obszaru ograniczonego u\u017cytkowania, a tak\u017ce do organu w\u0142a\u015bciwego do wydania decyzji o \u015brodowiskowych uwarunkowaniach. Analiz\u0119 porealizacyjn\u0105 nale\u017cy wykona\u0107 dla ca\u0142o\u015bci inwestycji \u201eBudowa nowej linii kolejowej Pod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Szczyrzyc \u2013 Tymbark\/Mszana Dolna oraz modernizacja istniej\u0105cej linii kolejowej nr 104 Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz\u201d<\/em>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwagi ko\u0144cowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki Programowi Kolej+ linie kolejowe wracaj\u0105 do miejsc, kt\u00f3re przez dekady pozostawa\u0142y poza g\u0142\u00f3wn\u0105 sieci\u0105 po\u0142\u0105cze\u0144 pasa\u017cerskich. Nowoczesna infrastruktura, kr\u00f3tsze czasy przejazdu i lepsza dost\u0119pno\u015b\u0107 transportowa wzmacniaj\u0105 potencja\u0142 rozwojowy region\u00f3w i sprawiaj\u0105, \u017ce kolej staje si\u0119 coraz bardziej atrakcyjnym, ekologicznym \u015brodkiem transportu dla mieszka\u0144c\u00f3w wielu miejscowo\u015bci. Jedna z inwestycji kolejowych, tzw. projekt \u201ePod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Piekie\u0142ko\u201d, w tym rewitalizacja linii kolejowej nr 104 zmieni uk\u0142ad komunikacyjny w regionie ca\u0142ego Beskidu Wyspowego oraz przyniesie szereg korzy\u015bci, kluczowych w rozwoju gospodarczym Ma\u0142opolski.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, warto postawi\u0107 pytanie: jak przedstawia si\u0119 komunikacyjna przysz\u0142o\u015b\u0107 miasta Limanowa i regionu. W mojej ocenie nowe po\u0142\u0105czenie kolejowe stwarza trudn\u0105 do precyzyjnej oceny, ale w sumie bardzo korzystn\u0105 perspektyw\u0119: dla mieszka\u0144c\u00f3w i gospodarki powiatu limanowskiego. Po pierwsze kolej po modernizacji stanie si\u0119 szybsza i bardziej punktualna, co powinno m.in. zach\u0119ci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w do rezygnacji z samochod\u00f3w w drodze do pracy czy szko\u0142y na rzecz transportu zbiorowego. Po drugie szybsze i wygodniejsze po\u0142\u0105czenie z reszt\u0105 kraju u\u0142atwi dojazd turystom odwiedzaj\u0105cym Beskid Wyspowy oraz otworzy nowe mo\u017cliwo\u015bci dla lokalnego biznesu.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec nale\u017cy wspomnie\u0107 o kolejnej inwestycji \u2013 obwodnicy miasta Limanowa. To przedsi\u0119wzi\u0119cie spowoduje troch\u0119 inne zmiany, polegaj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie na \u201ewyprowadzeniu\u201d z centrum miasta ruchu ko\u0142owego. Do\u015bwiadczenia wielu innych miast, kt\u00f3re przez takie zmiany ju\u017c przesz\u0142y (np. Bia\u0142obrzegi nad Pilic\u0105) \u015bwiadcz\u0105, \u017ce korzy\u015bciom, zw\u0142aszcza w zakresie bezpiecze\u0144stwa i komfortu \u017cycia oraz walor\u00f3w \u015brodowiskowych (np. czysto\u015bci powietrza), mog\u0105 towarzyszy\u0107 ograniczenia w zakresie handlu i gastronomii. Ale w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie tych wszystkich efekt\u00f3w zwi\u0105zanych z odbudow\u0105 kolei oraz budow\u0105 obwodnicy i bardzo prawdopodobnych zmian spo\u0142eczno-gospodarczych, ju\u017c dzisiaj powinno mobilizowa\u0107 w\u0142adze miasta i sektor prywatnej przedsi\u0119biorczo\u015bci do rozwoju, a cz\u0119sto zbudowania infrastruktury dla turyst\u00f3w oraz go\u015bci przyje\u017cd\u017caj\u0105cych na weekendowy wypoczynek i d\u0142u\u017csze urlopy. Transport kolejowy i drogowy mo\u017ce tak\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 atrakcyjno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 regionu i ekspansj\u0119 ju\u017c istniej\u0105cych firm.<\/p>\n\n\n\n

Od autora<\/strong>: Dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim, kt\u00f3rzy przekazali interesuj\u0105ce informacje oraz umo\u017cliwili wizyt\u0119 na terenie budowy. Z du\u017c\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 wys\u0142ucha\u0142em opowie\u015bci na temat przedsi\u0119wzi\u0119cia przedstawicieli Konsorcjum (s.c.) Budimex S.A. \u2013 G\u00fclermak S.A., tj. Pan\u00f3w Cezarego Iwanowskiego, Zast\u0119pcy Dyrektora Kontraktu, Jakuba Pawluka, Kierownika Budowy oraz S\u0142awomira Skraba, Zast\u0119pcy Kierownika Budowy i Kierownika Rob\u00f3t Tunelowych. Pani Joannie Marczak, Kierowniczce Dzia\u0142u Technicznego w firmie Budimex, Budownictwo Kolejowe DBK \u2013 Rejon 2 dzi\u0119kuj\u0119 za udost\u0119pnienie zdj\u0119\u0107. W artykule wykorzystano tak\u017ce dokumenty udost\u0119pnione przez Regionaln\u0105 Dyrekcj\u0119 Ochrony \u015arodowiska w Krakowie [7]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

PS. 1. Podsumowuj\u0105c mog\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce jestem optymistycznym realist\u0105 \u2013 co prawda nie przyjad\u0119 w przysz\u0142ym roku z Warszawy do Limanowej ekspresem, ale b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 ju\u017c pojecha\u0107 z Limanowej do Nowego S\u0105cza wygodnym poci\u0105giem.<\/p>\n\n\n\n

PS. 2. Nieznacznie skr\u00f3cona wersja ww. wpisu zosta\u0142a opublikowana w formie artyku\u0142u pt. Otwiera si\u0119 kolejowe „okno na \u015bwiat”<\/em><\/strong> w kwartalniku „Echo Limanowskie” nr 372 lipiec-wrzesie\u0144, s. 16-19 i 50-52, 2026 r.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zdj\u0119cia A. Kulig oraz Konsorcjum Budimex \u2013 G\u00fclermak.<\/p>\n\n\n\n

M\u0119cina-Warszawa-Wilga, 31 lipca 2026 r.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a>     Zakrzewski L. (2024): Przewodnik sentymentalny po linii kolejowej nr 104 Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz<\/em>. Cz. 1. Zarys dziej\u00f3w linii, Cz. 2. Przewodnik. Polskie Towarzystwo Historyczne, Oddzia\u0142 w Nowym S\u0105czu.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a>     W latach 1970-1974 by\u0142em uczniem Technikum Rachunkowo\u015bci Rolnej w Marcinkowicach, wi\u0119c do\u015b\u0107 cz\u0119sto korzysta\u0142em z us\u0142ug PKP na tej trasie.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a>     To przypomina troch\u0119 sytuacj\u0119 w rozwoju infrastruktury drogowej w Polsce w po\u0142owie lat 90. XX wieku. \u015awiadomo\u015b\u0107 potrzeby budowy autostrad i dr\u00f3g ekspresowych zaowocowa\u0142a w 1994 roku uchwaleniem ustawy o autostradach p\u0142atnych<\/em>, gdy po utworzeniu Krajowego Funduszu Drogowego (KFD) oraz po rozpocz\u0119ciu nap\u0142ywu przedakcesyjnych funduszy unijnych (PHARE) pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze powa\u017cniejsze celowe fundusze na budow\u0119 nowoczesnych autostrad. Nast\u0119pnie przez kilka lat \u201eoskar\u017cano\u201d ekolog\u00f3w, \u017ce z ich powodu autostrady nie powstaj\u0105, gdy tak naprawd\u0119 nie by\u0142o na nie wci\u0105\u017c wystarczaj\u0105cych pieni\u0119dzy. Prawdziwy boom finansowo-inwestycyjny nast\u0105pi\u0142 dopiero po wej\u015bciu Polski do UE w 2004 roku, kiedy uruchomiono gigantyczne \u015brodki z Programu Operacyjnego Infrastruktura i \u015arodowisko (POIi\u015a).<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a>     Kulig A.: Kolejowa fatamorgana, czy jednak kolejowe \u201eokno na \u015bwiat\u201d<\/em>. \u201eEL\u201d nr 278-279, s. 43-45, listopad-grudzie\u0144 2017.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a>     Prezentacja Budimex-G\u00fclermak pt. \u201eCharakterystyka projektu i wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z dr\u0105\u017ceniem tuneli\u201d. LK 104 odc. D Limanowa \u2013 bocznica Kl\u0119czany<\/em>\u201d. Opracowa\u0142a: D\u0119bska I. marzec 2026.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a>     M.in. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane<\/em>, ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i g\u00f3rnicze<\/em>, ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony \u015brodowiska<\/em> , ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody<\/em>, ustawa z dnia 3 pa\u017adziernika 2008 r. o udost\u0119pnianiu informacji o \u015brodowisku i jego ochronie, udziale spo\u0142ecze\u0144stwa w ochronie \u015brodowiska oraz o ocenach oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko<\/em> oraz rozporz\u0105dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 wrze\u015bnia 1998 r. w sprawie warunk\u00f3w technicznych, jakim powinny odpowiada\u0107 budowle kolejowej i ich usytuowanie<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a>     M.in. Projekt budowlany. Projekt zagospodarowania terenu pt. \u201eBudowa nowej linii kolejowej Pod\u0142\u0119\u017ce \u2013 Szczyrzyc \u2013 Tymbark \/ Mszana Dolna oraz modernizacja istniej\u0105cej linii kolejowej nr 104 Chab\u00f3wka \u2013 Nowy S\u0105cz \u2013 Etap I: prace przygotowawcze\u201d<\/em>. Konsorcjum EGIS, Krak\u00f3w, 2023.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O realnych problemach ma\u0142opolskich kolei pisa\u0142em ju\u017c pi\u0119\u0107 i dziewi\u0119\u0107 lat temu. A teraz, w (…)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2761,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-2738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inne-zainteresowania-i-aktywnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2738"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2738\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2880,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2738\/revisions\/2880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}