{"id":2265,"date":"2025-07-28T15:03:02","date_gmt":"2025-07-28T13:03:02","guid":{"rendered":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/?p=2265"},"modified":"2026-04-12T18:20:37","modified_gmt":"2026-04-12T16:20:37","slug":"podroze-ksztalca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2025\/07\/28\/podroze-ksztalca\/","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105?"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"542\" src=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-1024x542.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2270\" srcset=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-1024x542.jpg 1024w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-300x159.jpg 300w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-768x407.jpg 768w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-1536x813.jpg 1536w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-2048x1084.jpg 2048w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-00-Bitwa-w-Omugulugwombashe-1966-08-26-ktora-zapoczatkowala-zbrojna-walke-wyzwolencza-Namibii-184x97.jpg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Bitwa w Omugulugwombashe 1966-08-26, kt\u00f3ra zapocz\u0105tkowa\u0142a zbrojn\u0105 walk\u0119 wyzwole\u0144cz\u0105 Namibii.<\/strong><br><strong>Obraz z Narodowego Muzeum Niepodleg\u0142o\u015bci w Windhoek<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Blisko czterdzie\u015bci lat temu, po moim powrocie z p\u00f3\u0142rocznego pobytu w kr\u00f3lewskim instytucie <strong><a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Royal_Netherlands_Meteorological_Institute\">KNMI<\/a><\/strong> w Holandii, gdzie by\u0142em na stypendium UNESCO, spotka\u0142em na Wydziale In\u017cynierii Sanitarnej i Wodnej Politechniki Warszawskiej prof. <strong><a href=\"https:\/\/is.pw.edu.pl\/jozef-zabowski\">J\u00f3zefa \u017babowskiego<\/a><\/strong> (p\u00f3\u017aniejszego recenzenta mojej pracy doktorskiej), kt\u00f3ry zapyta\u0142 co u mnie s\u0142ycha\u0107. Powiedzia\u0142em o swoim interesuj\u0105cym pobycie za granic\u0105, co Profesor spuentowa\u0142 kr\u00f3tkim stwierdzeniem: <em>Panie Kolego, do Radomia Pan pojedzie i ju\u017c ciekawych rzeczy si\u0119 Pan dowie<\/em>. Zapami\u0119ta\u0142em t\u0119 opini\u0119 jako afirmacj\u0119 korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z ka\u017cdej podr\u00f3\u017cy, bo przys\u0142owie (podobno chi\u0144skie: <em>Bai Wen Bu Ru Yi Jian<\/em>) m\u00f3wi: <strong><em>lepiej raz zobaczy\u0107 ni\u017c sto razy us\u0142ysze\u0107<\/em><\/strong>. Dzisiaj wiem, \u017ce nie trzeba jecha\u0107 nawet do Radomia. Przyk\u0142adowo 4 lipca br. poszed\u0142em na spacer z przewodniczk\u0105 wok\u00f3\u0142 Pa\u0142acu Kultury i Nauki w Warszawie. W\u015br\u00f3d wielu r\u00f3\u017cnych informacji zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na t\u0119 dotycz\u0105c\u0105 biegn\u0105cej nieopodal, w czasach II wojny \u015bwiatowej, granicy <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Getto_warszawskie\">getta warszawskiego<\/a><\/strong> i historii <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Janusz_Korczak\">Janusza Korczaka<\/a><\/strong>, pedagoga, lekarza, pisarza i spo\u0142ecznika, kt\u00f3ry w sierpniu 1942 r. wyprowadzi\u0142 blisko 200 dzieci z <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Dom_Sierot\">Domu Sierot<\/a><\/strong> przy ulicy Siennej 16 w Warszawie i wraz z nimi uda\u0142 si\u0119 na Umschlagplatz, sk\u0105d zosta\u0142 wywieziony z dzie\u0107mi do obozu zag\u0142ady w Treblince. Zastanawiam si\u0119, jak Niemcy mogli w po\u0142owie XX wieku zorganizowa\u0107 tak opresyjne pa\u0144stwo, bo przecie\u017c wiadomo, \u017ce \u201e<strong><em><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=BwveeOmDN4o\">Auschwitz nie spad\u0142o z nieba<\/a><\/em><\/strong>\u201d. I pomy\u015ble\u0107, \u017ce <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Karol_Marcinkowski\">Karol Marcinkowski<\/a><\/strong>, lekarz, spo\u0142ecznik i filantrop, znaj\u0105c dobrze Niemc\u00f3w, krytykowa\u0142 proces germanizacji Polak\u00f3w w zaborze pruskim, ale r\u00f3wnocze\u015bnie uwa\u017ca\u0142, \u017ce w pierwszej po\u0142owie XIX wieku nar\u00f3d niemiecki by\u0142 rozwini\u0119t\u0105 cywilizacj\u0105, nie tylko pod wzgl\u0119dem techniczno-technologicznym. Jednak 100 lat p\u00f3\u017aniej Niemcy dowiedli, \u017ce mog\u0105 tak\u017ce by\u0107 tw\u00f3rcami oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Do czego zmierzam? Pod koniec 2024 roku uda\u0142em si\u0119 na wypraw\u0119 do Afryki Po\u0142udniowej i&nbsp;od razu dodam, \u017ce wci\u0105\u017c jestem pod wra\u017ceniem \u201eodkrywanej\u201d historii niemieckiego kolonializmu &#8211; <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ludob%C3%B3jstwo_Herero_i_Namaqua\">ludob\u00f3jstwa Herero i Namaqua<\/a><\/strong>. Wspomnia\u0142em o tej mrocznej historii w reporta\u017cu geograficzno-przyrodniczym opublikowanym w styczniowo-marcowym kwartalniku \u201eEcho Limanowskie\u201d nr 364-365-366.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-Nr-364-366-Afryka-Poludniowa.pdf\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"802\" src=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-1024x802.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2268\" style=\"width:293px;height:229px\" srcset=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-1024x802.jpg 1024w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-300x235.jpg 300w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-768x601.jpg 768w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-1536x1202.jpg 1536w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-2048x1603.jpg 2048w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-01-Kobiety-przed-straganami-na-Herero-\u201emarket-w-Uis-Mine-184x144.jpg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Przez pustynie i busz Afryki Po\u0142udniowej.<br>\u201eEcho Limanowskie\u201d, stycze\u0144-marzec 2025, nr 364-365-366<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Dodam te\u017c, \u017ce w kwietniu 2025 roku ten reporta\u017c ukaza\u0142 si\u0119 na mojej stronie domowej w j\u0119zyku angielskim pt. <strong><a href=\"http:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2025\/04\/18\/through-the-deserts-and-bush-of-south-africa\/\">Through the deserts and bush of South Africa<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wiadomo, pandemia COVID-19 mocno namiesza\u0142a tak\u017ce w \u015bwiecie podr\u00f3\u017cniczym. Ja po ostatnich popandemicznych wyprawach zamie\u015bci\u0142em na stronie domowej reporta\u017ce: z <strong><a href=\"http:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2024\/09\/11\/oman-rozwazania-nie-tylko-klimatyczne\/\">Omanu<\/a><\/strong> (2022) i <strong><a href=\"http:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2025\/02\/22\/swiat-sie-zmienia-nie-tylko-w-nepalu\/\">Nepalu<\/a><\/strong> (2023). Przy okazji wyprawy do Omanu mia\u0142em okazj\u0119 w stolicy Zjednoczonych Emirat\u00f3w Arabskich zwiedzi\u0107 \u015awiatow\u0105 Wystaw\u0119 <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Expo_2020\">Expo 2020 Dubai<\/a><\/strong> (by\u0142a ona zaplanowana na prze\u0142om 2020 i 2021 roku, ale ze wzgl\u0119du na pandemi\u0119 zosta\u0142a przesuni\u0119ta na okres od 1 pa\u017adziernika 2021 r. do 31 marca 2022 r.). Co kilka lat uwaga mi\u0119dzynarodowej spo\u0142eczno\u015bci skupia si\u0119 wok\u00f3\u0142 wielkich<strong> <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wystawa_%C5%9Bwiatowa\">\u015bwiatowych wystaw<\/a><\/strong>. Ale i one, jak si\u0119 okazuje, ci\u0105gn\u0105 za sob\u0105 pi\u0119tno kolonializmu, zwi\u0105zane z ekspozycjami typu \u201e<strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ludzkie_zoo\">ludzkie zoo<\/a><\/strong>\u201d.&nbsp;Uwa\u017cam, \u017ce powy\u017csze rozwa\u017cania, to nie jest tylko kwestia wra\u017cliwo\u015bci, ale g\u0142\u00f3wnie wyobra\u017ani.<\/p>\n\n\n\n<p>A tak nawiasem pisz\u0105c, gdzie dzisiaj, nie b\u0119d\u0105c korespondentem wojennym, m\u00f3g\u0142bym bezpiecznie pojecha\u0107? Z jednej strony mamy bardzo silny <strong><a href=\"http:\/\/geekweek.interia.pl\/podroze\/news-najlepsze-paszporty-swiata-na-2025-rok-jak-silny-jest-polski,nId,22167930\">paszport<\/a><\/strong> (daj\u0105cy podobno prawo wjazdu bez wizy do 185 ze 195 kraj\u00f3w \u015bwiata), a z drugiej strony w ostatnim roku wype\u0142nia\u0142em trzy wnioski o wiz\u0119. Lecie\u0107 teraz do <strong><a href=\"http:\/\/biznes.interia.pl\/finanse\/news-popularny-turystyczny-kraj-na-liscie-msz-niestabilna-sytuacj,nId,7991831\">Omanu<\/a><\/strong>, <strong><a href=\"http:\/\/architekcipodrozy.pl\/czy-w-iranie-jest-bezpiecznie\/\">Iranu<\/a><\/strong> czy <strong><a href=\"http:\/\/www.gov.pl\/web\/izrael\/informacje-dla-podrozujacych\">Izraela<\/a><\/strong>? I pomy\u015ble\u0107, \u017ce 25 lat temu (tu\u017c przed palesty\u0144sk\u0105 <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Intifada_Al-Aksa\">intifad\u0105 Al-Aksa<\/a><\/strong>) mog\u0142em zwiedzi\u0107 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, co opisa\u0142em w korespondencji z Izraela i P\u00f3\u0142wyspu Synaj. A by\u0142a to&nbsp;dla mnie wa\u017cna wyprawa, porz\u0105dkuj\u0105ca mi wiele spraw zwi\u0105zanych z histori\u0105 <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Palestyna\">Palestyny<\/a><\/strong> i chrze\u015bcija\u0144stwa oraz polityk\u0105. Jak\u017ce wa\u017cnych i aktualnych dzisiaj <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Konflikt_izraelsko-palesty%C5%84ski\">spraw<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-Nr-73-Izrael-Synaj.pdf\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"605\" height=\"456\" src=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-02-Po-Synaju-i-Ziemi-Swietej.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2269\" style=\"width:310px;height:233px\" srcset=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-02-Po-Synaju-i-Ziemi-Swietej.jpg 605w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-02-Po-Synaju-i-Ziemi-Swietej-300x226.jpg 300w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2024-Afryka-Poludniowa-02-Po-Synaju-i-Ziemi-Swietej-184x139.jpg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Po Synaju i Ziemi \u015awi\u0119tej. <br>Echo Limanowskie\u201d, kwiecie\u0144 2000, nr 73<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>W lipcu br. (prawie jak \u201eStryjek\u201d Jana Brzechwy) z kilku powod\u00f3w zamieni\u0142em <em>siekierk\u0119 na kijek<\/em>, i zamiast na zaplanowan\u0105 \u201eurodzinow\u0105\u201d wypraw\u0119 na lodowiec Baltoro w Karakorum, korzystaj\u0105c z wakacyjnego czasu, dotar\u0142em na teren Beskidu Wyspowego, by pooddycha\u0107 powietrzem czystszym (ni\u017c sto\u0142eczne). Trafi\u0142em \u201epod las\u201d na zboczach g\u00f3ry <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/%C5%81opie%C5%84\">\u0141opie\u0144<\/a><\/strong>, sk\u0105d mog\u0142em podziwia\u0107 pi\u0119kn\u0105 beskidzk\u0105 panoram\u0119 (m.in. ze wzg\u00f3rzem <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Papro%C4%87_(Beskid_Wyspowy)\">Papro\u0107<\/a><\/strong>). Wspominam o tym, gdy\u017c mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 prowadzi\u0107 do\u015b\u0107 nieoczywist\u0105 rozmow\u0119 z miejscowym owczarzem &#8211; rolnikiem i hodowc\u0105 owiec. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Andrzeja Sapkowskiego i literatury fantasy (np. <strong><em><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kirinyaga_(zbi%C3%B3r_opowiada%C5%84)\">Kirinyaga<\/a><\/em><\/strong>), poprzez <em>Ksi\u0119gi Jakubowe<\/em> Olgi Tokarczuk, a\u017c po w\u0105tki historyczne (<strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Noc_d%C5%82ugich_no%C5%BCy\">Noc d\u0142ugich no\u017cy<\/a><\/strong>, <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Noc_kryszta%C5%82owa\">Noc kryszta\u0142owa<\/a><\/strong>\u2026) i ko\u0144cowe pytanie: co NAS czeka? Interesuj\u0105ce do\u015bwiadczenie, kt\u00f3rego si\u0119 nie spodziewa\u0142em.&nbsp;Mo\u017ce i nasza <strong><a href=\"http:\/\/www.google.com\/search?q=mowa+noblowska+tokarczuk&amp;oq=mowa+noblowska+&amp;gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgBEAAYgAQyCggAEEUYFhgeGDkyBwgBEAAYgAQyBwgCEAAYgAQyBwgDEAAYgAQyBwgEEAAYgAQyCAgFEAAYFhgeMggIBhAAGBYYHjIICAcQABgWGB4yBwgIEAAY7wUyCggJEAAYogQYiQXSAQg5MjcyajBqN6gCALACAA&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8#fpstate=ive&amp;vld=cid:e7d4c733,vid:wyUct8WFzIg,st:0\">Noblistka<\/a><\/strong> by\u0142aby mile zaskoczona widz\u0105c, \u017ce jednak ksi\u0119gi w\u0119druj\u0105 pod niekt\u00f3re polskie \u201estrzechy\u201d (pokryte panelami fotowoltaicznymi!).<\/p>\n\n\n\n<p>Na koniec postawi\u0142em w tytule znak zapytania. Czy rzeczywi\u015bcie podr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105? W czasach, gdy mamy wolno\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cowania, a licz\u0105ca trzydzie\u015bci lat <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Strefa_Schengen\">strefa Schengen<\/a><\/strong> jest przyjmowana jako oczywisto\u015b\u0107 wynikaj\u0105ca z praw przyrodniczo-fizycznych, a nie obszar utworzony w Europie w oparciu o subtelny uk\u0142ad spo\u0142eczno-polityczny, wielu rodak\u00f3w ruszy\u0142o w \u015bwiat. Jednak rodzi si\u0119 natr\u0119tne pytanie: <strong>czy te podr\u00f3\u017ce czego\u015b nas ucz\u0105<\/strong>? Bo od dziesi\u0119ciu lat politycy powtarzaj\u0105, \u017ce <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Uk%C5%82ad_z_Schengen\">uk\u0142ad z Schengen<\/a><\/strong> \u2013 porozumienie z 1985 roku, znosz\u0105ce kontrole na wewn\u0119trznych granicach pa\u0144stw sygnatariuszy, w kt\u00f3rym jeste\u015bmy od ko\u0144ca 2007 roku, <strong><a href=\"http:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/strefa-schengen-trzeszczy-w-szwach-afera-wizowa-niesie-burze-6945731475872512a.html\">trzeszczy w szwach<\/a><\/strong>. A przecie\u017c powinni\u015bmy jeszcze pami\u0119ta\u0107 o problemach z podr\u00f3\u017cami do kraj\u00f3w s\u0105siednich (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 o <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Polsko-czechos%C5%82owacka_konwencja_turystyczna\">polsko-czechos\u0142owackiej konwencji turystycznej<\/a><\/strong> i <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Mur_Berli%C5%84ski\"><strong>Murze Berli\u0144skim<\/strong><\/a>), by nie wymienia\u0107 Europy lub ca\u0142ego \u015bwiata. Pami\u0119tam pierwsze przekroczenie polsko-czeskiej granicy drogowej, gdy szlabany by\u0142y podniesione i nikt nie wyszed\u0142 z posterunk\u00f3w granicznych. Dziwne, ale i radosne uczucie. Wracaj\u0105c, przed granic\u0105 s\u0142owacko-polsk\u0105 postanowi\u0142em zrobi\u0107 zakupy. Sprzedawc\u0119 z funkcjonuj\u0105cego wci\u0105\u017c &#8222;granicznego&#8221; pawilonu zapyta\u0142em z przyzwyczajenia o to ile aktualnie butelek wina i piwa mog\u0119 kupi\u0107. Wyjrza\u0142 ze sklepu i spogl\u0105daj\u0105c na samoch\u00f3d powiedzia\u0142: <em>do pe\u0142na<\/em>. Taki by\u0142 m.in. efekt zniesienia kontroli granicznej wewn\u0105trz strefy Schengen w zakresie przemieszczania ludzi i towar\u00f3w.&nbsp;I oby tak zosta\u0142o!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">PS 1. Poni\u017cej zamieszczam szczeg\u00f3\u0142owe kalendarium wyprawy do Afryki Po\u0142udniowej \u2013 <strong>dla dociekliwych<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2024-11-20<\/strong> samolot \u2013 wylot z <strong>Warszawy<\/strong> przez <strong>Wiede\u0144<\/strong> do <strong>Addis Abeby<\/strong> w Etiopii<br><strong>2024-11-21<\/strong> samolot \u2013 przylot z <strong>Addis Abeby<\/strong> do stolicy Namibii \u2013 <strong>Windhoek<\/strong> (nocleg \u2013 lodge)<br><strong>2024-11-22<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Windhoek<\/strong> przez <strong>Rehoboth<\/strong> \u2013<strong>Solitaire<\/strong> do <strong>Sesriem<\/strong> (nocleg \u2013 camp)<br><strong>2024-11-23<\/strong> jeep \u2013 pustynia <strong>Namib<\/strong> \u2013 przejazd pod Big Daddy przy <strong><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#cf2329\" class=\"has-inline-color\">Deadvlei<\/mark><\/strong><\/strong> oraz do kanionu <strong>Sesriem<\/strong>, dalej <strong>Solitaire<\/strong> \u2013 <strong>Zwrotnik Kozioro\u017cca<\/strong> \u2013 <strong>Walvis Bay<\/strong> do <strong>Swakopmund<\/strong> nad Oceanem Atlantyckim (nocleg \u2013 hotel Prost)<br><strong>2024-11-24<\/strong> <strong>Swakopmund<\/strong> \u2013 rejs morski po zatoce <strong>Walvis Bay<\/strong> zwiedzanie miasta (nocleg \u2013 hotel Prost)<br><strong>2024-11-25<\/strong> jeep \u2013 przejazd ze <strong>Swakopmund<\/strong> przez <strong>Cape Cross<\/strong> (kolonia uchatek) \u2013 <strong>Hentiesbani<\/strong> do <strong>Spitzkoppe<\/strong> (nocleg \u2013 camp)<br><strong>2024-11-26<\/strong> jeep \u2013 przejazd ze <strong>Spitzkoppe<\/strong> przez <strong>Uis Mine<\/strong> \u2013 <strong>Herero \u201emarket\u201d<\/strong> \u2013 <strong>Damarland<\/strong> (lud Damara) do <strong>Mowani<\/strong> (nocleg \u2013 camp)<br><strong>2024-11-27<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Mowani<\/strong> przez <strong>Twyfelfontein<\/strong> (buszme\u0144skie ryty naskalne) \u2013 <strong>Khorixas<\/strong> \u2013 <strong>Fransfontein<\/strong> \u2013 <strong>Okatjuru<\/strong> do <strong>Opuwo<\/strong> (lud Himba) (nocleg \u2013 Opuwo Country Lodge)<br><strong>2024-11-28<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Opuwo<\/strong> przez <strong>Galton Gate<\/strong> do <strong>Okaukuejo<\/strong> w Parku Narodowym <strong>Etosha<\/strong> (nocleg \u2013 camp)<br><strong>2024-11-29<\/strong> jeep \u2013 przejazd typu safari z <strong>Okaukuejo<\/strong> do <strong>Halali<\/strong> w PN <strong>Etosha<\/strong> (nocleg \u2013 camp)<br><strong>2024-11-30<\/strong> jeep \u2013 przejazd typu safari z <strong>Halali<\/strong> do <strong>Namutoni<\/strong> w PN <strong>Etosha<\/strong> i dalej przez <strong>Tsumeb<\/strong> \u2013 <strong>Grootfontein<\/strong> (meteoryt Hoba) \u2013 ko\u0142o <strong>Maroelaboom<\/strong> na pustyni <strong>Kalahari<\/strong> (lud San) (nocleg \u2013 camp)<br><strong>2024-12-01<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Kalahari<\/strong> przez <strong>Mururant Gate<\/strong> \u2013 <strong>Rundu<\/strong> do <strong>Popa<\/strong> (nocleg \u2013 lodge Popa Falls Resort)<br><strong>2024-12-02<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Popa<\/strong> przez granic\u0119 w <strong>Mohembo<\/strong> do Botswany i dalej przez <strong>Sehithwa<\/strong> do <strong>Maun<\/strong> w delcie Okavango (nocleg \u2013 lodge Mokoro)<br><strong>2024-12-03<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Maun<\/strong> na rejs tubylczymi \u0142odziami mokoro po delcie <strong>Okavango<\/strong> + safari piesze (nocleg w namiotach w buszu)<br><strong>2024-12-04<\/strong> safari piesze + rejs tubylczymi \u0142odziami mokoro po delcie <strong>Okavango<\/strong> + helikopter + jeep \u2013 przejazd do <strong>Maun<\/strong> (nocleg \u2013 lodge Mokoro)<br><strong>2024-12-05<\/strong> jeep \u2013 przejazd z <strong>Maun<\/strong> przez PN Naxai Pan i <strong>Nata<\/strong> do <strong>Kasane<\/strong> + rejs po rzece Chobe (nocleg \u2013 lodge Chobe Safari)<br><strong>2024-12-06<\/strong> safari samochodowe po PN Chobe + jeep \u2013 przejazd z <strong>Kasane<\/strong> do granicy Zimbabwe i dalej bus do <strong>Victoria Falls<\/strong>, po po\u0142udniu spacer przez most do Zambii (nocleg \u2013 lodge Explorers Village)<br><strong>2024-12-07<\/strong> <strong>Victoria Falls<\/strong> \u2013 helikopter + spacer wzd\u0142u\u017c wodospad\u00f3w + rejs po rzece Zambezi (nocleg \u2013 lodge Explorers Village)<br><strong>2024-12-08<\/strong> samolot \u2013 wylot z <strong>Victoria Falls<\/strong> przez stolic\u0119 Botswany <strong>Gaborone<\/strong> do <strong>Addis Abeby<\/strong><br><strong>2024-12-09<\/strong> samolot \u2013 nocny wylot z <strong>Addis Abeby<\/strong> przez <strong>Wiede\u0144<\/strong> do <strong>Warszawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>PS 2. Na koniec warto zacytowa\u0107 <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Robert_Baden-Powell\">Roberta Baden-Powella<\/a><\/strong>, jednego z pionier\u00f3w mi\u0119dzynarodowego <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Skauting\">ruchu skautowego<\/a><\/strong>: \u201e<strong><em>Starajcie si\u0119 zostawi\u0107 ten \u015bwiat cho\u0107 troch\u0119 lepszym, ni\u017c go zastali\u015bcie<\/em><\/strong>\u201d. Pi\u0119knie, ale nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce Baden-Powell w swojej biografii ma tak\u017ce niezatarte pi\u0119tno dziewi\u0119tnastowiecznego, <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/II_wojna_burska\">brytyjskiego kolonizatora<\/a><\/strong> lud\u00f3w Afryki. I nie jest to jedynie rysa na <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Poprawno%C5%9B%C4%87_polityczna\">poprawno\u015bci politycznej<\/a><\/strong>, w kategorii wiersza \u201e<strong><em><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Bambo\">Murzynek Bambo<\/a><\/em><\/strong>\u201d, napisanego przez Juliana Tuwima 90 lat temu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">Warszawa, 25 lipca 2025 r.<\/p>\n\n\n\n<p>PS 3. Koniec roku sk\u0142ania wielu do zadawania sobie pytania o plany \u201ena przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d. St\u0105d i pytania niekt\u00f3rych znajomych o moje planowane wyprawy. Zanim odpowiem, najpierw \u201ezamkn\u0119\u201d 2025 rok. A nie okaza\u0142 si\u0119 on w tym wzgl\u0119dzie najlepszy. Plan by\u0142 przedni \u2013 wyprawa na lodowiec <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Baltoro\">Baltoro<\/a><\/strong> w pakista\u0144skich g\u00f3rach <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Karakorum\">Karakorum<\/a><\/strong>, z ewentualna przepraw\u0105 przez prze\u0142\u0119cz <strong><a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gondogoro_Pass\">Gondogoro<\/a><\/strong>. Projekt by\u0142 od\u0142o\u017cony w czasie, bo \u2026 przymiarki pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c w 2013 roku i\u2026 upad\u0142y po zamachu terrorystycznym&nbsp;w nocy z 22 na 23 czerwca na ob\u00f3z wspinaczy, zwanym <strong><a href=\"http:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/swiat\/1555341,1,2013-byl-czarnym-rokiem-w-dziejach-himalaizmu.read\">masakr\u0105 pod Nanga Parbat<\/a><\/strong>. Min\u0119\u0142o kilkana\u015bcie lat i\u2026 przygotowania ruszy\u0142y ponownie. Uformowa\u0142a si\u0119 kilkunastoosobowa grupa, z kilkoma wspania\u0142ymi postaciami z himalajskiego kr\u0119gu na czele. C\u00f3\u017c chcie\u0107 wi\u0119cej. Trwa\u0142o dopracowywanie programu, rezerwacje, bilety, wizy i\u2026 na pocz\u0105tku maja 2025 roku wszystko zosta\u0142o wstrzymane z powodu konfliktu indyjsko-pakista\u0144skiego o sporny region.&nbsp;9 maja otrzyma\u0142em @ o tre\u015bci: <em>\u2026 z wielk\u0105 uwag\u0105 \u015bledzi\u0142em wszystkie doniesienia p\u0142yn\u0105ce z Pakistanu. Sytuacja tam raczej nie zwija si\u0119, a rozwija w z\u0142ym kierunku. Z uwag\u0105 przeczyta\u0142em zalecenia polskiego MSZ dotycz\u0105ce podr\u00f3\u017cy do zagro\u017conych rejon\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie dotyczy to rejon\u00f3w przyleg\u0142ych do Kaszmiru, ale te\u017c ca\u0142ej Karakoram Highway, kt\u00f3r\u0105 mieli\u015bmy wraca\u0107 do Islamabadu. Zreszt\u0105, w przypadku podr\u00f3\u017cy do kraju znajduj\u0105cego si\u0119 na li\u015bcie negatywnej MSZ przestaje obowi\u0105zywa\u0107 ubezpieczenie zwi\u0105zane z ewentualn\u0105 awaryjn\u0105 ewakuacj\u0105 z Pakistanu. Szansa na bezpieczn\u0105 organizacj\u0119 tegorocznego wyjazdu s\u0105 naprawd\u0119 ma\u0142e<\/em>. Znowu ten koszmarny Kaszmir. Konflikt, tak jak nagle si\u0119 rozp\u0119ta\u0142, tak i szybko si\u0119 zako\u0144czy\u0142. I dobrze, wszak to nuklearni przeciwnicy (warto wspomnie\u0107, \u017ce to podobno jedna z wielu wojen zako\u0144czonych przez prezydenta D. Trumpa, chocia\u017c <strong><a href=\"http:\/\/wydarzenia.interia.pl\/zagranica\/news-przywodca-zaprzecza-slowom-trumpa-nigdy-sie-nie-zgodzimy,nId,21842384\">Hindusi<\/a><\/strong> twierdz\u0105, \u017ce o aktywno\u015bci \u201ego\u0142\u0105bka pokoju\u201d w tej sprawie nic nie wiedz\u0105). Przygotowania ruszy\u0142y ponownie, chocia\u017c ich klimat by\u0142 ju\u017c inny. W po\u0142owie czerwca nagle dotar\u0142a do nas informacja, \u017ce w Tatrach S\u0142owackich zgin\u0119\u0142a <strong><a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Krystyna_Palmowska\">Krystyna Palmowska<\/a><\/strong>, kt\u00f3ra by\u0142a jedn\u0105 z wa\u017cnych uczestniczek projektu \u201e<em>Gasherbrumy po 50 latach<\/em>\u201d. W tym miejscu wypada wspomnie\u0107, \u017ce autorka m.in. ksi\u0105\u017cki pt. \u201e<strong><em><a href=\"http:\/\/stapis.com.pl\/?product=zakletym-w-gorski-kamien-wyprawy-i-tragedie-zlotej-ery-himalaizmu-polskiego-krystyna-palmowska\">Zakl\u0119tym w g\u00f3rski kamie\u0144<\/a><\/em><\/strong>. <strong><em>Wypadki i tragedie z\u0142otej ery himalaizmu polskiego<\/em><\/strong>\u201d, uko\u0144czy\u0142a studia i obroni\u0142a prac\u0119 doktorsk\u0105 na Wydziale Elektroniki Politechniki Warszawskiej.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"364\" height=\"530\" src=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/K-Palmowska-Zakletym.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2592\" srcset=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/K-Palmowska-Zakletym.jpg 364w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/K-Palmowska-Zakletym-206x300.jpg 206w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/K-Palmowska-Zakletym-184x268.jpg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 364px) 100vw, 364px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>W tej sytuacji podj\u0119ta zosta\u0142a decyzja \u2013 rezygnujemy z dalszych przygotowa\u0144 do wyprawy. Kolejny raz plan \u201espali\u0142 na panewce\u201d. <strong><em>C&#8217;est la vie<\/em><\/strong>.). A lodowiec wci\u0105\u017c si\u0119 cofa\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">31 grudnia 2025 r.<\/p>\n\n\n\n<p>PS 4. Jak wiadomo, podr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105. Oto ciekawostka\u2026<br>Do\u015b\u0107 przypadkowo, w do\u015b\u0107 naukowej ksi\u0105\u017cce, w do\u015b\u0107 nieoczywistym miejscu (<em>Hazardous Waste<\/em>) znalaz\u0142em do\u015b\u0107 ciekawe zdj\u0119cie, podpisane <em>pustynna scena<\/em>:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Deadvlei.pdf\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"385\" height=\"281\" src=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2671\" srcset=\"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image.jpeg 385w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-300x219.jpeg 300w, https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/image-184x134.jpeg 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 385px) 100vw, 385px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Wszystko wskazuje na to, \u017ce jest to zdj\u0119cie pustyni <strong><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Deadvlei\">Deadvlei<\/a><\/strong> w Namibii.<br><strong>Pytanie &#8211; co autor chcia\u0142 powiedzie\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">31 marca 2026 r.<\/p>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Blisko czterdzie\u015bci lat temu, po moim powrocie z p\u00f3\u0142rocznego pobytu w kr\u00f3lewskim instytucie KNMI w (&#8230;)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2270,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-2265","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-krajoznawcza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2265"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2675,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2265\/revisions\/2675"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}