{"id":2067,"date":"2025-02-22T18:18:46","date_gmt":"2025-02-22T17:18:46","guid":{"rendered":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/?p=2067"},"modified":"2026-08-12T23:04:34","modified_gmt":"2026-08-12T21:04:34","slug":"swiat-sie-zmienia-nie-tylko-w-nepalu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2025\/02\/22\/swiat-sie-zmienia-nie-tylko-w-nepalu\/","title":{"rendered":"\u015awiat si\u0119 zmienia – nie tylko w Nepalu"},"content":{"rendered":"\n

W stwierdzeniu \u201e\u015bwiat si\u0119 zmienia\u201d nie ma niczego odkrywczego. Naturalny proces. Oczywista oczywisto\u015b\u0107<\/a><\/strong> \u2013 by powo\u0142a\u0107 si\u0119 na \u201eklasyka\u201d. \u015awiat si\u0119 zmienia \u201ena naszych oczach\u201d. Rzadziej s\u0142yszymy troch\u0119 filozoficzne: zmieniamy si\u0119 (bez pewno\u015bci, \u017ce na lepsze). Ja jednak pozostan\u0119 przy \u015bwiecie, kt\u00f3ry, czy chcemy, czy nie chcemy, staje si\u0119 globaln\u0105 wiosk\u0105 i zmienia si\u0119\u2026<\/p>\n\n\n\n

Jak zmienia si\u0119 Nepal? Bardzo wyra\u017anie wida\u0107 to w stolicy tego himalajskiego kraju, gdzie w okresie ostatnich sze\u015bciu dekad, w wyniku szybkiego wzrostu liczby mieszka\u0144c\u00f3w oraz ich aktywno\u015bci, nast\u0105pi\u0142a gwa\u0142towna urbanizacja Doliny Katmandu<\/a><\/strong>. Wystarczy spojrze\u0107 na te dwa zdj\u0119cia [i]<\/a>:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Widok Katmandu w latach 60. ubieg\u0142ego wieku (po lewej stronie) oraz w latach 20. XXI wieku (po stronie prawej)<\/strong>
A tak wygl\u0105da to w zbli\u017ceniu:<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Widok Katmandu z samolotu w pa\u017adzierniku 2023 r. <\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Oto obraz szybkiego rozwoju miejskiej telekomunikacji<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W mniejszym stopniu zmienia si\u0119 nepalski interior. A konkretniej dolina Mustangu. Tutaj poka\u017c\u0119 dwie panoramy:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Panorama g\u00f3r otaczaj\u0105cych Lo-Manthang – historyczn\u0105 stolic\u0119 Mustangu<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Panorama himalajskich szczyt\u00f3w – widok z G\u00f3rnego Mustangu<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W\u0119druj\u0105c w 2023 roku dolin\u0105 Mustangu obserwowa\u0142em post\u0119puj\u0105cy proces budowy dr\u00f3g (ich brak spowalnia rozw\u00f3j gospodarczy regionu), kt\u00f3ry spowoduje otwarcie dawnego szlaku pielgrzym\u00f3w i kupc\u00f3w dla backpakers\u00f3w, licznych turyst\u00f3w i nowych mieszka\u0144c\u00f3w. W konsekwencji post\u0119puj\u0105 zmiany kulturowe. Tradycyjny tybeta\u0144ski Mustang powoli odchodzi do historii. Wspomnia\u0142em o tych zmianach w reporta\u017cu opublikowanym rok temu w styczniowo-lutowym dwumiesi\u0119czniku \u201eEcho Limanowskie\u201d nr 352-353.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Nepal 2023 – Trekking w krainie o\u015bmiotysi\u0119cznik\u00f3w.
„Echo Limanowskie”, stycze\u0144-luty 2024, nr 352-353<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dodam, \u017ce w grudniu 2023 roku ten reporta\u017c ukaza\u0142 si\u0119 na mojej stronie domowej w j\u0119zyku angielskim pt. NEPAL \u2013 trekking in the land of eight-thousanders<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

A co poza Nepalem. \u017byj\u0105c przez siedem dekad z has\u0142ami na transparentach \u201eNigdy wi\u0119cej wojny<\/span><\/strong><\/em>\u201d mamy od 24 lutego 2022 roku krwaw\u0105 wojn\u0119 w Ukrainie<\/strong><\/a>. I co? B\u0119dziemy obchodzili trzeci\u0105 rocznic\u0119<\/a><\/strong> jej rozpocz\u0119cia, bo sprawiedliwego zako\u0144czenia zbrojnej napa\u015bci Rosji nie wida\u0107. W 2000 roku, ko\u0144cz\u0105c dla \u201eEcha Limanowskiego\u201d reporta\u017c z wyprawy do Izraela i na\u00a0egipski p\u00f3\u0142wysep oraz g\u00f3r\u0119 Synaj, napisa\u0142em: \u2026 Z podr\u00f3\u017cy przywo\u017c\u0119 ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 wra\u017ce\u0144, setki zdj\u0119\u0107, wiele pami\u0105tek. Czego nie wioz\u0119 \u2013 \u015bwi\u0119tego spokoju. Brak go nawet, a mo\u017ce w szczeg\u00f3lno\u015bci w Ziemi \u015awi\u0119tej<\/strong><\/em>. Dzisiaj w regionie bliskowschodnim toczy si\u0119 regularna wojna. Gruzja, kt\u00f3ra przez ostatnie lata by\u0142a liderem w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w id\u0105cych w stron\u0119 liberalnych demokracji (od 2023 r. kraj by\u0142 zespolony z UE) w 2024 roku, dzi\u0119ki \u201eGruzi\u0144skiemu Marzeniu\u201d (?!), jest na kursie wyj\u015bcia z grupy pa\u0144stw demokratycznych. W USA w wyborach 5 listopada 2024 r. Donald Trump<\/a><\/strong>, reprezentant Partii Republika\u0144skiej<\/a><\/strong>, pokona\u0142 kandydatk\u0119 Demokrat\u00f3w<\/a><\/strong> – Kamal\u0119 Harris i odzyska\u0142 Bia\u0142y Dom. Wygra\u0142 znacz\u0105c\u0105 przewag\u0105 g\u0142os\u00f3w elektorskich (najlepszy z najlepszych?) i blisko pi\u0119ciomilionow\u0105 w powszechnym g\u0142osowaniu. Teraz wielu obserwator\u00f3w zadaje sobie pytanie: jest to zwyci\u0119stwo demokracji, czy \u015bwiatowej oligarchii<\/a><\/strong>? O ich zdziwieniu pierwszymi wypowiedziami\/decyzjami prezydenta nie wspominam. Zapami\u0119ta\u0142em jednak telewizyjn\u0105 wypowied\u017a jednej z kobiet, zapytanej w przedwyborczym sonda\u017cu ulicznym, co s\u0105dzi o kandydacie Republikan\u00f3w. Pad\u0142a kr\u00f3tka odpowied\u017a: panie redaktorze \u2013 to z\u0142y cz\u0142owiek i wstyd dla Ameryki<\/strong><\/em>. \u00a0Powiedzenie: \u201eprzewidywanie jest bardzo trudne, szczeg\u00f3lnie je\u015bli dotyczy przysz\u0142o\u015bci<\/em>\u201d, kt\u00f3re obna\u017ca ludzk\u0105 bezradno\u015b\u0107 wobec jutra, jest przypisywane s\u0142ynnemu du\u0144skiemu fizykowi Nielsowi Bohrowi<\/a><\/strong> (1885\u20131962). Uwa\u017cam jednak, \u017ce w tym przypadku przewidywanie nie by\u0142o trudne. Trudno\u015bci\u0105 dla mnie jest wci\u0105\u017c jedynie to, aby zrozumie\u0107 jak wielu (zak\u0142adam, \u017ce w dobrej wierze) tego nie dostrzega\u0142o. W tym miejscu nie wspominam o cynikach, karierowiczach i podobnie z\u0142ych ludziach, bo mo\u017cemy ich dostrzega\u0107 nawet w swoim bli\u017cszym, czy te\u017c dalszym otoczeniu, ale\u2026 przecie\u017c nie ma ich a\u017c tak wielu!<\/p>\n\n\n\n

Punkt\u00f3w zapalnych spo\u0142ecznie i politycznie jest na \u015bwiecie znacznie wi\u0119cej. Przyk\u0142adowo, bardzo niestabilna jest sytuacja we wschodniej cz\u0119\u015bci Demokratycznej Republiki Konga<\/a><\/strong>. Dzisiaj trudno by\u0142oby zdecydowa\u0107 si\u0119 na przyrodnicz\u0105 wypraw\u0119 do s\u0105siedniej Rwandy<\/strong><\/a>. Do Turcji<\/a><\/strong>, gdzie ju\u017c dziesi\u0119\u0107 lat temu zacz\u0119\u0142o si\u0119 dzia\u0107 niedobrze, te\u017c mnie nie ci\u0105gnie. Ani do Iranu<\/a><\/strong>, kraju zapowiadaj\u0105cych si\u0119 kilkana\u015bcie lat temu dobrych zmian…<\/p>\n\n\n\n

Warszawa, 23 lutego 2025 r.<\/p>\n\n\n\n

PS 1. Historia dzieje si\u0119\u2026 w Waszyngtonie<\/a><\/strong> i w Polsce<\/a><\/strong>. M\u00f3j Ojciec interesowa\u0142 si\u0119 bie\u017c\u0105c\u0105 polityk\u0105. W latach 60. XX wieku w moim rodzinnym domu cz\u0119sto w godzinach wieczorno-nocnych skrzecza\u0142 i trzeszcza\u0142 radioodbiornik, gdy Tata nas\u0142uchiwa\u0142 zag\u0142uszanych polskich audycji G\u0142osu Ameryki<\/a><\/strong>. By\u0142 to g\u0142os nadziei z wolnego demokratycznego \u015bwiata.<\/strong> Dzisiaj likwidowany przez ameryka\u0144skiego dzier\u017cyciela w\u0142adzy<\/a><\/strong>. Tata niekiedy m\u00f3wi\u0142, \u017ce chyba nie doczeka upadku socjalizmu w Polsce. W sumie doczeka\u0142, bo zmar\u0142 25 stycznia 1991 roku, ale wolno\u015bci\u0105 si\u0119 ju\u017c nie nacieszy\u0142\u2026 Z kolei ja nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce doczekam czas\u00f3w, gdy z Waszyngtonu, kt\u00f3ry w obliczu wojny w Ukrainie zaprzeczy\u0142 istnieniu reaganowskiego \u201eImperium Z\u0142a\u201d, b\u0119d\u0105 dociera\u0107 g\u0142osy budz\u0105ce oburzenie i strach.<\/p>\n\n\n\n

Warszawa, 16 marca 2025 r.<\/p>\n\n\n\n

PS 2. Co robi\u0107? W tej sytuacji (mam nadziej\u0119, \u017ce chwilowo!) zag\u0142\u0119bi\u0119 si\u0119 w lekturze ksi\u0105\u017cki. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Henryka Martenki, m.in. felietonisty z tygodnika „Angora”, pod\u0105\u017c\u0119 Jego \u015bladami opisanymi w ksi\u0105\u017cce pt. I tu, i tam<\/a><\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
W-wa, 26 marca 2025 r.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

PS 3. Od Paw\u0142a, uczestnika pa\u017adziernikowo-listopadowej wyprawy do Nepalu w 2023 roku otrzyma\u0142em dwie grafiki i kr\u00f3tki tekst. Oto one:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u201ePrzypadkowo (podobno nie istniej\u0105) pozna\u0142em utalentowan\u0105 plastycznie m\u0142od\u0105 osob\u0119 z Ukrainy. Wyposa\u017cyli\u015bmy J\u0105 w materia\u0142y plastyczne aby mog\u0142a pomimo problem\u00f3w zwi\u0105zanych z wojn\u0105 rozwija\u0107 sw\u00f3j talent. Nieoczekiwanie po pewnym czasie otrzyma\u0142em w prezencie Map\u0119 Kr\u00f3lestwa Lo (wol\u0119 u\u017cywa\u0107 tej nazwy ni\u017c Kr\u00f3lestwo Mustang). Lud kt\u00f3ry od wiek\u00f3w zamieszkuje dolin\u0119 rzeki Kali Gandaki tak w\u0142a\u015bnie sam na siebie m\u00f3wi i ich stolic\u0105 jest miasto Lo Monthang. Razem z wieloma interesuj\u0105cymi osobami, w tym ze szwagrem tej plastyczki, w 2023 roku przeszli\u015bmy w bardzo ciekawym i pi\u0119knym trekkingu dolin\u0119 Kali Gandaki. Opr\u00f3cz wspomnie\u0144, kt\u00f3re mam w sercu i ludzi, kt\u00f3rych pozna\u0142em podczas wyprawy, na \u015bcianie zawis\u0142a pi\u0119kna r\u0119cznie wykonana mapa naszego trekkingu. Aniu, bardzo CI dzi\u0119kuj\u0119!<\/strong> Pawe\u0142<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n

Grodzisk Mazowiecki, 12 sierpnia 2026 r.<\/p>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[i]<\/a>     Shyam Ch. & Hu H. (2025): Investigation of roadside soil properties in urban areas of Kathmandu Valley<\/em>. Principles of Soil Diagnostic Techniques. WUT, Warszawa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W stwierdzeniu \u201e\u015bwiat si\u0119 zmienia\u201d nie ma niczego odkrywczego. Naturalny proces. Oczywista oczywisto\u015b\u0107 \u2013 by (…)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2097,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-2067","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turystyka-wysokogorska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2067"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2821,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2067\/revisions\/2821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}