{"id":1448,"date":"2023-06-02T13:32:03","date_gmt":"2023-06-02T11:32:03","guid":{"rendered":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/?p=1448"},"modified":"2024-03-13T10:47:22","modified_gmt":"2024-03-13T09:47:22","slug":"w-kanadyjskich-gorach-skalistych-i-nie-tylko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2023\/06\/02\/w-kanadyjskich-gorach-skalistych-i-nie-tylko\/","title":{"rendered":"W kanadyjskich G\u00f3rach Skalistych i nie tylko\u2026"},"content":{"rendered":"\n

W akademickiej dzia\u0142alno\u015bci dydaktycznej i badawczej zajmuj\u0119 si\u0119 m.in. ocenami oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko<\/a><\/strong> przedsi\u0119wzi\u0119\u0107<\/a><\/strong>, instalacji i obiekt\u00f3w \u2013 og\u00f3lnie dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Tematyka ta dotyczy tak\u017ce poj\u0119\u0107: \u201enadzwyczajne zagro\u017cenie \u015brodowiska\u201d i \u201epowa\u017cna awaria\u201d. Ale traktuj\u0105c spraw\u0119 jeszcze szerzej, te tzw. oddzia\u0142ywania antropogeniczne, cz\u0119sto, czy nawet zwykle niekorzystne, s\u0105 przedstawiane obok proces\u00f3w naturalnych. Nale\u017c\u0105 do nich np. mniej spektakularne emisje aerozolu<\/a><\/strong> soli morskiej z powierzchni ocean\u00f3w lub gaz\u00f3w z osuszonych torfowisk<\/a><\/strong>, ale niekiedy maj\u0105 one charakter katastrofalny \u2013 s\u0105 kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi<\/a><\/strong>. Wystarczy wspomnie\u0107 o trz\u0119sieniach ziemi, wybuchach wulkan\u00f3w, lejach krasowych<\/a><\/strong> czy huraganach. S\u0105 jeszcze takie zjawiska, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 \u201epo\u015brodku\u201d: niby s\u0105 naturalne, ale udzia\u0142 cz\u0142owieka jest w nich trudny do pomini\u0119cia. W tym kontek\u015bcie mo\u017cna wymieni\u0107 np. procesy erozji gleb, powodzie, ruchy masowe<\/a><\/strong> (m.in. osuwiska ziemi<\/a><\/strong> – powstaj\u0105ce tak\u017ce w Polsce<\/a><\/strong>), a wielu chce tu widzie\u0107 tak\u017ce zmiany klimatyczne. Szczeg\u00f3lnym rodzajem kataklizmu s\u0105 rozleg\u0142e po\u017cary las\u00f3w, powstaj\u0105ce z przyczyn naturalnych lub spowodowane przez cz\u0142owieka, kt\u00f3re powoduj\u0105 ogromne straty materialne, ekologiczne i spo\u0142eczne (chocia\u017c niestety, wci\u0105\u017c s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy wraz z nastaniem wiosny wypalaj\u0105 suche trawy i wszystko co \u017cyje w glebie i na jej powierzchni!).<\/p>\n\n\n\n

Od kilku tygodni do opinii publicznej docieraj\u0105 z Kanady informacje o fali du\u017cych po\u017car\u00f3w<\/a><\/strong> w lasach w prowincji Alberta<\/a><\/strong>, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 pozostaje poza kontrol\u0105<\/a><\/strong>. Wszystkie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do spustoszenia w przyrodzie oraz zjawisk smogowych<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Podczas mojej wyprawy w kanadyjskie G\u00f3ry Skaliste, jedna z wa\u017cnych obserwacji dotyczy\u0142a w\u0142a\u015bnie po\u017car\u00f3w lasu. Gdy 17 lipca 2014 roku wyjechali\u015bmy w Kolumbii Brytyjskiej z Vancouver w kierunku Kamloops, na autostradzie Coquihalla Highway poczu\u0142em dziwny zapach i zaobserwowa\u0142em pewien rodzaj zamglenia \u2013 by\u0142 to dym z pal\u0105cych si\u0119 w okolicy las\u00f3w. Wi\u0119cej o tej wyprawie i poczynionych obserwacjach mo\u017cna przeczyta\u0107 w reporta\u017cu pt. \u201ePrzyjacielskie G\u00f3ry Skaliste i nie tylko…<\/a><\/strong>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
„Przyjacielskie G\u00f3ry Skaliste i nie tylko…<\/em><\/strong>„
(Echo Limanowskie nr 244-245, stycze\u0144-luty 2015)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Odradzaj\u0105cy si\u0119 po po\u017carze las w kanadyjskim Parku Prowincjonalnym Mt Robson<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, rozleg\u0142e po\u017cary las\u00f3w, to nie tylko problem Kanady. W 2017 roku w\u0119drowa\u0142em przez tereny le\u015bne w Patagonii. W niekt\u00f3rych fragmentach odbudowuj\u0105 one swoj\u0105 struktur\u0119 biologiczn\u0105 przez wiele lat po po\u017carze, prowadz\u0105c m.in. do rozwoju pirofit\u00f3w<\/a><\/strong>. Jest to powolny i d\u0142ugotrwa\u0142y proces. Niekt\u00f3rzy botanicy twierdz\u0105, \u017ce jest on korzystny dla ekosystemu le\u015bnego i zalecaj\u0105 polityk\u0119 let it burn<\/em> (pozw\u00f3l mu sp\u0142on\u0105\u0107).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W drodze do Refugio Cuernos w Patagonii \u2013 przez \u201eniezwyk\u0142e\u201d, zniszczone w wyniku po\u017caru, zaro\u015bla<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tak si\u0119 dzieje np. na terenie s\u0142ynnego, najstarszego na \u015bwiecie Parku Narodowego Yellowstone<\/a><\/strong> w ameryka\u0144skich G\u00f3rach Skalistych, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 m.in. s\u0142ynne gejzery, gor\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142a, wulkany b\u0142otne, fumarole i wodospady, kt\u00f3re zosta\u0142y obj\u0119te ochron\u0105 prawn\u0105 od 1 marca 1872 r. Po\u017cary formacji zaro\u015blowych wyst\u0119puj\u0105 tam w cyklu ok. 20-30 lat, a ogromne po\u017cary drzewostan\u00f3w, obejmuj\u0105ce du\u017ce powierzchnie puszczy \u2013 w cyklu ok. 300 lat (ostatni mia\u0142 miejsce w 1988 roku – sp\u0142on\u0119\u0142o w\u00f3wczas 36% powierzchni parku).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W maju 2023 roku p\u0142on\u0105 tak\u017ce lasy syberyjskie<\/a><\/strong>. A co b\u0119dzie w nast\u0119pnych tygodniach? Who knows? Ale dzisiaj temat p\u0142on\u0105cych las\u00f3w kojarzy mi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z dramatem filmowym z 2017 roku pt. \u201eTylko dla odwa\u017cnych<\/strong><\/em>\u201d (Only the Brave<\/em>), przedstawiaj\u0105cym heroiczn\u0105 walk\u0119 ameryka\u0144skich stra\u017cak\u00f3w z po\u017carami las\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n