{"id":1187,"date":"2023-01-01T16:24:54","date_gmt":"2023-01-01T15:24:54","guid":{"rendered":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/?p=1187"},"modified":"2024-08-22T16:32:11","modified_gmt":"2024-08-22T14:32:11","slug":"o-odorach-w-cieniu-dymiacej-etny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akulig.is.pw.edu.pl\/index.php\/2023\/01\/01\/o-odorach-w-cieniu-dymiacej-etny\/","title":{"rendered":"O odorach u podn\u00f3\u017ca dymi\u0105cej Etny"},"content":{"rendered":"\n

Powiedzenie \u201e\u017cycie jak na wulkanie<\/em>\u201d jest chyba adekwatne do rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra nas otacza od blisko trzech lat. Najpierw dwa lata w lockdownach<\/em>, z zasad\u0105 D.D.M. i niepokojem o zdrowie swoje i bliskich, a teraz kolejne miesi\u0105ce trwa, niewyobra\u017calna rok wcze\u015bniej, niczym niesprowokowana militarna agresja Federacji Rosyjskiej przeciw niepodleg\u0142ej Ukrainie \u2013 pasmo zbrodni wojennych na ogromn\u0105 skal\u0119. O innych l\u0119kach i kryzysach nie wspomn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

To come to the point<\/em>: szacuje si\u0119, \u017ce obecnie na Ziemi jest oko\u0142o 500 czynnych wulkan\u00f3w, z kt\u00f3rych stale aktywnych jest oko\u0142o dwadzie\u015bcia. Lista<\/a><\/strong> najaktywniejszych i najwy\u017cszych wulkan\u00f3w na Ziemi liczy 83 pozycje, a rozmieszczenie wi\u0119kszych wulkan\u00f3w przedstawia poni\u017csza mapka<\/a><\/strong>. Ponad 90% czynnych wulkan\u00f3w l\u0105dowych wyst\u0119puje w tzw. Pacyficznym Pier\u015bcieniu Ognia<\/strong><\/a>, czyli wok\u00f3\u0142 Oceanu Spokojnego. W\u015br\u00f3d nich najwy\u017cszy – Ojos del Salado w Chile (z wyprawy na jego szczyt w 2018 roku musia\u0142em zrezygnowa\u0107 z powodu kontuzji r\u0119ki, notabene z\u0142amanej w Sylwestra 2017 roku).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W ci\u0105gu roku dochodzi od 50 do nawet 80 nowych erupcji, a w ka\u017cdym dziesi\u0119cioleciu aktywno\u015b\u0107 wykazuje oko\u0142o 160 do 200 wulkan\u00f3w. Jednak specjali\u015bci oceniaj\u0105, \u017ce aktywno\u015b\u0107 wulkaniczna Ziemi<\/a><\/strong> znacznie si\u0119 zmniejszy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

A mnie ci\u0105gnie do wulkan\u00f3w i nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Wielu uwa\u017ca, \u017ce wybuchy wulkan\u00f3w nale\u017c\u0105 do najbardziej spektakularnych zjawisk, jakie mo\u017cna obserwowa\u0107 na Ziemi. Jest w nich co\u015b ekscytuj\u0105cego, ale i gro\u017anego. Pisa\u0142em o wulkanach w zwi\u0105zku z wypraw\u0105 na Islandi\u0119<\/a><\/strong>, czy na antypody<\/a><\/strong>. W\u0119drowa\u0142em po wulkanach czynnych (Ruapehu<\/a><\/strong>, Ngauruhoe<\/a><\/strong>), drzemi\u0105cych (Demawend<\/a><\/strong> i Elbrus<\/a><\/strong>), czy prawdopodobnie wygas\u0142ych (np. Kilimand\u017caro<\/a><\/strong>).<\/p>\n\n\n\n

Co mo\u017ce zdzia\u0142a\u0107 drzemi\u0105cy wulkan? Warto prze\u015bledzi\u0107 histori\u0119 aktywno\u015bci wulkanu Montagne Pel\u00e9e<\/a><\/strong> na Martynice, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 uaktywnia\u0107<\/a><\/strong> ponad 120 lat temu, po 50 latach bezczynno\u015bci\/u\u015bpienia. W konsekwencji katastrofalny wybuch tego niewielkiego wulkanu (1397 m n.p.m.) 8 maja 1902 roku o godzinie 7:45 zniszczy\u0142 kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119czne miasto Saint Pierre<\/a><\/strong>, \u00f3wczesn\u0105 stolic\u0119 Martyniki.<\/p>\n\n\n\n

Podobny w skutkach, ale w wyniku innego procesu, by\u0142 wybuch w nocy 13 listopada 1985 roku u\u015bpionego od 150 lat wulkanu Nevado del Ruiz<\/a><\/strong> (wys. 5321 m n.p.m) na terenie \u201ewulkanicznego\u201d Parku Narodowego Los Nevados<\/a><\/strong> w Kolumbii. Powsta\u0142a po wybuchu lawina b\u0142otna (lahar<\/a><\/strong> \u2013 mieszanina gor\u0105cych popio\u0142\u00f3w wulkanicznych z wod\u0105) zala\u0142a oddalone o ok. 50 km od wulkanu miasto Armero<\/a><\/strong>, zabijaj\u0105c ponad 20 tys. ludzi<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

A jaki jest zwi\u0105zek aktywno\u015bci wulkanicznej poszczeg\u00f3lnych wulkan\u00f3w z polityk\u0105? Znalezienie odpowiedzi na to pytanie pozostawiam dociekliwo\u015bci pt. Czytelnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu 2012 roku, po konferencji NOSE 3th<\/sup> International Conference on Environmental Odour Monitoring & Control<\/em>, zorganizowanej w sycylijskim Palermo, pow\u0119drowa\u0142em na po\u0142udniowe zbocze dymi\u0105cej Etny<\/a><\/strong>. Jest to jeden z najstarszych wulkan\u00f3w, kt\u00f3ry jest tak\u017ce \u015bwiatowym liderem pod wzgl\u0119dem wi\u0119kszych erupcji. Wystaj\u0105ca spod lawy kalenica domu i ksi\u0119\u017cycowy krajobraz ukazywa\u0142y pot\u0119g\u0119 wulkanicznego \u017cywio\u0142u.<\/p>\n\n\n\n